ભારતમાં ખેતીની પેદાશોમાં **15%** જેટલો મોટો બગાડ થઈ રહ્યો છે, જેની પાછળનું મુખ્ય કારણ અપૂરતી સ્ટોરેજ વ્યવસ્થા છે. હવે 'કોલેટરલ મેનેજમેન્ટ' દ્વારા નાશવંત ચીજવસ્તુઓને બેંકિંગ લોન માટે સુરક્ષિત એસેટ બનાવવામાં આવી રહી છે, જે આ સેક્ટરમાં નવી લિક્વિડિટી લાવશે.
ભારતનો કૃષિ ક્ષેત્ર સતત નવી ઊંચાઈઓ સર કરી રહ્યું છે. 2024–25 ના વર્ષમાં આપણે 357.73 મિલિયન ટન અનાજ અને 362.08 મિલિયન ટન બાગાયતી પાકનું ઉત્પાદન કર્યું છે. પરંતુ, આટલી સફળતા છતાં ખેડૂતોની આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો નથી થઈ રહ્યો. NABCONS ના એક રિપોર્ટ મુજબ, દર વર્ષે માત્ર લોજિસ્ટિક્સ અને મેનેજમેન્ટના અભાવે 15% ફળ અને શાકભાજી બગડી જાય છે.
પરંપરાગત ધિરાણથી આગળ વધવાની જરૂરિયાત
ઘણા સમયથી કોલ્ડ સ્ટોરેજ માલિકોને ફંડિંગ મેળવવામાં મુશ્કેલી પડતી હતી. બેંકો નાશવંત વસ્તુઓ (perishables) ને ગીરો (collateral) તરીકે સ્વીકારતા ડરતી હતી, કારણ કે તાપમાનમાં થોડો પણ ફેરફાર માલની કિંમત શૂન્ય કરી શકે છે. આ જોખમને કારણે ખેડૂતોએ કાપણી પછી તરત જ ઓછા ભાવે માલ વેચી દેવો પડતો હતો.
કોલેટરલ મેનેજમેન્ટ: એક નવો ઉકેલ
હવે કોલેટરલ મેનેજમેન્ટ સેવાઓ એક મધ્યસ્થી તરીકે કામ કરી રહી છે. થર્ડ-પાર્ટી ઓડિટિંગ અને માલની સુરક્ષાની ખાતરી મળતા બેંકો હવે આ સ્ટોક સામે લોન આપવા માટે વધુ તૈયાર થઈ છે. IoT-સક્ષમ સેન્સર્સ દ્વારા તાપમાન અને ભેજનું રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ થાય છે, જે બેંકો માટે એક વિશ્વસનીય 'ઓડિટ ટ્રેઇલ' બનાવે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
આ સેક્ટરમાં ટેકનોલોજીનું મહત્વ ઘણું છે, તેથી સિસ્ટમમાં કોઈપણ ક્ષતિ (Technical Failure) મોટું આર્થિક નુકસાન નોતરી શકે છે. જોકે, કોલ્ડ ચેઇન સેક્ટરમાં વધતું આ સંસ્થાકીય રોકાણ લાંબા ગાળે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.