રાજસ્થાનમાં ચોમાસાની ખેંચને કારણે સ્થિતિ ચિંતાજનક બની છે. જોધપુર ઝોનના જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર ગત વર્ષના **80.2%** ની સામે ઘટીને માત્ર **15.7%** પર આવી ગયું છે. રવી પાકની વાવણીમાં વિલંબ અને પશુઆહારના ભાવ બમણા થવાથી ગ્રામીણ અર્થતંત્ર પર મોટું દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે.
જળાશયો ખાલી થતા ખેતી પર મોટી અસર
રાજસ્થાનના વોટર રિસોર્સિસ ડિપાર્ટમેન્ટના ડેટા મુજબ, પશ્ચિમ રાજસ્થાનમાં પાણીની અછત ગંભીર બની છે. રાજ્યના 200 થી વધુ ડેમ હાલમાં ખાલી છે, જેની સીધી અસર સિંચાઈ વ્યવસ્થા પર પડી છે. ઈન્ડિયા મેટ્રોલોજિકલ ડિપાર્ટમેન્ટ (IMD) ના રિપોર્ટમાં પશ્ચિમ રાજસ્થાનમાં 30% વરસાદની ખાધ નોંધાઈ છે, જેમાં જાલોર અને પાલી જેવા જિલ્લાઓમાં તો 50% થી વધુ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જેસલમેર જેવા વિસ્તારોમાં ખેડૂતો માટે રવી પાકની વાવણી શરૂ કરવી મુશ્કેલ બની રહી છે.
પશુપાલન ક્ષેત્રે હાહાકાર
ખેતીની સાથે પશુપાલન કરતા પરિવારો પણ આર્થિક મુશ્કેલીમાં છે. પશુઓના ઘાસચારાના ભાવ ₹6-7 પ્રતિ કિલોથી વધીને સીધા ₹15 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયા છે. પશુઓને સાચવવાના ઊંચા ખર્ચને કારણે ઘણા પશુપાલકો પોતાના ઘેટાં-બકરાંના ટોળાને સસ્તા ભાવે વેચવા મજબૂર બન્યા છે, જે ગ્રામીણ આર્થિક તણાવનું સ્પષ્ટ ચિત્ર રજૂ કરે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ સ્થિતિની અસર એવા સેક્ટર્સ પર પડી શકે છે જે ગ્રામીણ માંગ પર નિર્ભર છે. સીડ્સ (Seeds) અને ફર્ટિલાઈઝર (Fertilizer) બનાવતી કંપનીઓનું વેચાણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. સાથે જ, ડેરી અને કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ કંપનીઓ પર પણ ગ્રામીણ આવકમાં ઘટાડા અને ફૂડ ઈન્ફ્લેશનનું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.
રાજકીય ગરમાવો
સ્થાનિક વિપક્ષ દ્વારા રાજ્યમાં સત્તાવાર દુષ્કાળ જાહેર કરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે, જેથી રાહત ભંડોળ મળી શકે. જોકે, હાલમાં ચાલી રહેલી પંચાયત ચૂંટણીને કારણે રાહત કામગીરી પર મડાગાંઠ સર્જાઈ છે. હવે રાજ્ય સરકારના આગામી નિર્ણયો અને પાણી વ્યવસ્થાપન પર રોકાણકારોની ખાસ નજર રહેશે.