ભારતમાં **44,000** થી વધુ Farmer Producer Organisations (FPOs) બનાવવાનું લક્ષ્ય તો સિદ્ધ થયું છે, પરંતુ NAFPO ના નવા રિપોર્ટ મુજબ, તેમાંથી મોટાભાગની સંસ્થાઓ માત્ર કાગળ પર જ સીમિત છે. આ સેક્ટરમાં સફળતા મેળવવા માટે AgriTech કંપનીઓની મદદ લેવી હવે અનિવાર્ય બની છે.
ભારત સરકાર નાના ખેડૂતોને આર્થિક મજબૂતી આપવા માટે FPOs પર ભાર મૂકી રહી છે, પરંતુ 2025 સુધીમાં 44,000 નો આંકડો પાર કરવા છતાં, ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી ચિંતાજનક છે. National Association of Farmer Producer Organisations (NAFPO) ના તાજેતરના રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ થયું છે કે મોટાભાગના FPOs વ્યવસાયિક રીતે સક્ષમ નથી.
ઓપરેશનલ ગેપ અને નિષ્ફળતાનું કારણ
મુખ્ય સમસ્યા એ છે કે FPOs નું સંચાલન કરતા ખેડૂતો પાસે બિઝનેસ, ફાઇનાન્સ કે લોજિસ્ટિક્સનું પ્રોફેશનલ જ્ઞાન નથી. આ ડેટા ચોંકાવનારો છે કે માત્ર 20% FPOs જ વ્યવસાયિક રીતે ટકી શકે છે. ક્રેડિટ મેળવવાથી લઈને મોટા ખરીદદારો સાથે ભાવતાલ કરવા સુધીની પ્રક્રિયામાં તેઓ પાછળ રહી જાય છે.
AgriTech નો રોલ: એક નવી આશા
હવે Arya.ag, Bayer અને KisaanSay જેવી AgriTech કંપનીઓ ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ રહી છે. આ કંપનીઓ ડિજિટલ ટૂલ્સ, વેરહાઉસિંગ અને સપ્લાય ચેઈન જેવી સુવિધાઓ પૂરી પાડે છે. Mathura Mant Mustard Producer Company જેવી સફળતાની વાર્તાઓ દર્શાવે છે કે પ્રોફેશનલ સપોર્ટથી આવકમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી અને જોખમ
રોકાણકારોએ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે FPOs ની AgriTech પાર્ટનર્સ પરની નિર્ભરતા એક જોખમ પણ છે. જો આ સહયોગી કંપનીઓ પોતાનો બિઝનેસ મોડલ બદલે કે સપોર્ટ પાછો ખેંચે, તો FPOs અચાનક બંધ થઈ શકે છે. લાંબા ગાળે, જો FPOs પોતે આંતરિક કુશળતા વિકસાવવામાં નિષ્ફળ જશે, તો આ સેક્ટરમાં મોટું રોકાણ જોખમી બની શકે છે.