નેશનલ બેંક ફોર એગ્રીકલ્ચર એન્ડ રૂરલ ડેવલપમેન્ટ (NABARD) એ કૃષિ ક્ષેત્ર માટે આબોહવા સંબંધિત ડેટાને સુધારવા માટે ડિજિટલ ટૂલ્સ વિકસાવનાર ત્રણ સ્ટાર્ટઅપ્સ - SatSure Analytics, EXPERIQS અને VARSAPRADAYA ને સન્માનિત કર્યા છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ ગ્રામીણ વિસ્તારોની સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત બનાવવાનો છે.
NABARD દ્વારા આયોજિત નેશનલ ક્લાઈમેટ સ્ટેક ઇનોવેશન ચેલેન્જમાં વિજેતાઓ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ ગ્રામીણ ભારતમાં 'ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર' તરીકે ઓળખાતી, ક્લાઈમેટ-રેઝિલિયન્ટ કૃષિ માટે એક મજબૂત ડિજિટલ પાયો બનાવવાનો છે. SatSure Analytics India Pvt Ltd એ પ્રથમ પુરસ્કાર જીત્યો છે, જ્યારે EXPERIQS Pvt Ltd અને VARSAPRADAYA Pvt Ltd અનુક્રમે બીજા અને ત્રીજા સ્થાને રહ્યા છે.
આ વિજેતા સોલ્યુશન્સ 'ડેટા ઇન ક્લાઈમેટ રેઝિલિયન્ટ એગ્રીકલ્ચર' (DiCRA) ફ્રેમવર્ક પર આધારિત છે, જેમાં સેટેલાઇટ ડેટા, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ક્લાઈમેટ મોડેલિંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. SatSure Analytics એ એક ક્લાઈમેટ વલ્નરેબિલિટી ઇન્ડેક્સ વિકસાવ્યો છે જે હવામાનના જોખમોના આધારે ગામોને રેન્ક આપે છે. EXPERIQS એ દુષ્કાળની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવા અને પાકના ચક્ર પર તેની અસરની આગાહી કરવા માટે એક પ્લેટફોર્મ બનાવ્યું છે, જ્યારે VARSAPRADAYA એ જોખમ સ્કોરિંગ અને સિંચાઈ આયોજન માટે એક એન્જિન બનાવ્યું છે, જે વધુ સારા કૃષિ વ્યવસ્થાપન માટે ડેટા-આધારિત આંતરદૃષ્ટિ પ્રદાન કરવા માટે ડિઝાઇન કરાયેલું છે.
જોકે NABARD એક સરકારી માલિકીની ડેવલપમેન્ટ ફાઇનાન્સિયલ સંસ્થા છે અને જાહેર રીતે વેપાર કરતી સંસ્થા નથી, તેમ છતાં આ વિકાસ ફાઇનાન્સ અને કૃષિના આંતરછેદ પર નજર રાખનારા રોકાણકારો માટે સુસંગત છે. મુખ્ય ભારતીય બેંકો અને નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સિયલ કંપનીઓ (NBFCs) પાસે ગ્રામીણ અર્થતંત્ર સાથે જોડાયેલા નોંધપાત્ર લોન બુક્સ છે. આ ધિરાણકર્તાઓ માટે મુખ્ય જોખમો પૈકી એક આબોહવા પરિવર્તનને કારણે પાકની ઉપજની અણધારીતા છે, જે લોન ડિફોલ્ટ તરફ દોરી શકે છે. સચોટ, સ્થાનિક હવામાન જોખમ ડેટા પ્રદાન કરતા સોલ્યુશન્સ આ નાણાકીય સંસ્થાઓ માટે ક્રેડિટ યોગ્યતાનું મૂલ્યાંકન કરવા અને જોખમનું સંચાલન કરવા માટે આવશ્યક બની રહ્યા છે.
વ્યાપક ઉદ્યોગ માટે, નવીનતાથી મોટા પાયે અપનાવવાની પ્રક્રિયા એક મહત્વપૂર્ણ નિરીક્ષણક્ષમ બાબત બની રહેશે. આ સ્ટાર્ટઅપ સોલ્યુશન્સને ગ્રામીણ ભારતના વૈવિધ્યસભર ભૌગોલિક અને આબોહવાકીય પરિસ્થિતિઓમાં વિશ્વસનીય રીતે પ્રદર્શન કરવાની જરૂર પડશે. કોઈપણ ડેટા-આધારિત મોડેલમાં આંતરિક જોખમ પણ રહેલું છે: જો આગાહી પ્રણાલીઓ વધતી જતી અસ્થિર હવામાન પેટર્નને ધ્યાનમાં લેવામાં નિષ્ફળ જાય, તો નાણાકીય મૂલ્યાંકનની ચોકસાઈ સાથે સમાધાન થઈ શકે છે. વધુમાં, કોમર્શિયલ ધિરાણકર્તાઓ અને વીમા કંપનીઓ આ તકનીકોને કેટલી ઝડપથી અપનાવે છે તે ગ્રામીણ નાણાકીય ક્ષેત્રના બોટમ લાઇન પર વાસ્તવિક અસર નક્કી કરશે.
આગળ જોતાં, આગામી મહત્વપૂર્ણ વિકાસ એ હશે કે NABARD આ વિજેતા સોલ્યુશન્સને રાષ્ટ્રીય ડિજિટલ સ્ટેકમાં કેવી રીતે સંકલિત કરે છે. રોકાણકારો અને વિશ્લેષકો સૂચિબદ્ધ બેંકો અને વીમા કંપનીઓ પાસેથી આવા ક્લાઈમેટ-ઇન્ટેલિજન્સ ટૂલ્સના તેમના અપનાવવા અંગેની ટિપ્પણીઓ પર નજર રાખી શકે છે, કારણ કે આ સિસ્ટમ્સમાં ભવિષ્યમાં પાક વીમા પ્રીમિયમ કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે અને ગ્રામીણ ક્રેડિટનું મૂલ્યાંકન કેવી રીતે થાય છે તેના પર અસર કરવાની સંભાવના છે.