ICAR ના 'Aqua Village' મોડલને કારણે મેઘાલયના રી-ભોઈ જિલ્લામાં માછલીના ઉત્પાદનમાં મોટો વધારો થયો છે. ખેતીની આધુનિક પદ્ધતિથી ઉત્પાદન પ્રતિ હેક્ટર **1.5 ટનથી વધીને 4 ટન** પર પહોંચ્યું છે, જે રાજ્યની બહારથી આવતી માછલીઓ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદરૂપ થશે.
ઉત્પાદનમાં મોટો ઉછાળો
ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ (ICAR) ના રિપોર્ટ મુજબ, મેઘાલયના રી-ભોઈ જિલ્લામાં નવી સાયન્ટિફિક પદ્ધતિના અમલ બાદ માછલીના ઉત્પાદનમાં ગજબની તેજી આવી છે. 2025 માં જ્યાં ઉત્પાદન પ્રતિ હેક્ટર 1.5 ટન હતું, તે નવેમ્બર 2026 સુધીમાં વધીને 4 ટન પ્રતિ હેક્ટર થઈ ગયું છે. આ પ્રોજેક્ટમાં કંટ્રોલ્ડ સ્ટોકિંગ, ક્વોલિટી સીડ્સ અને ખાસ તૈયાર કરેલા પેલેટેડ ફીડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
આર્થિક અને ઓપરેશનલ પડકારો
જોકે, આ મોડલ ઉત્પાદન તો વધારે છે પરંતુ ગ્રામીણ ખેડૂતો માટે પડકારો પણ ઊભા કરે છે. પેલેટેડ ફીડ અને પાવર-આધારિત સિસ્ટમ્સ (જેમ કે એરેટર્સ) ને કારણે શરૂઆતનો ખર્ચ અને દૈનિક ખર્ચ ઘણો વધી જાય છે. ખેડૂતોએ માછલીના વેચાણ ભાવ સામે આ ખર્ચને સંતુલિત કરવો પડે તેમ છે. હાલમાં મેઘાલય તેની કુલ જરૂરિયાતમાંથી લગભગ 40% માછલી બહારથી આયાત કરે છે, જે આ મોડલ દ્વારા ઘટાડવાનો લક્ષ્યાંક છે.
માર્કેટિંગ અને ભવિષ્યની યોજના
માત્ર વધુ ઉત્પાદન પૂરતું નથી; ખેડૂતોને માછલી બજાર સુધી પહોંચાડવા માટે કોલ્ડ-ચેઈન અને ટ્રાન્સપોર્ટની સુવિધા મળવી પણ ખૂબ જરૂરી છે. ICAR હવે સેન્ટ્રલ એગ્રીકલ્ચરલ યુનિવર્સિટી, ઈમ્ફાલ સાથે મળીને આ પદ્ધતિને અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ ફેલાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે રિસર્ચ સપોર્ટ વગર સ્વતંત્ર ખેડૂતો આ ટેકનોલોજીને કેવી રીતે અપનાવે છે.