મહારાષ્ટ્રમાં **18%** વરસાદની ઘટને કારણે **265** તાલુકાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. દ્રાક્ષ અને કેરી જેવા પાકોના નુકસાનની આશંકા વચ્ચે ગ્રામીણ માંગ ઘટવાની અને બેન્કિંગ સેક્ટર પર દબાણ વધવાની શક્યતા છે.
મહારાષ્ટ્ર, જે ભારતનું મુખ્ય હોર્ટિકલ્ચર હબ છે, તે છેલ્લા પાંચ દાયકાના સૌથી ગંભીર દુષ્કાળનો સામનો કરી રહ્યું છે. રાજ્યના કુલ 358 તાલુકાઓમાંથી 265 તાલુકાઓ દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર થયા છે, જેના કારણે માત્ર સીઝનલ પાક જ નહીં પણ લાંબા ગાળાની ખેતીને પણ ભારે નુકસાન થવાની ભીતિ છે.
લાંબા ગાળાના પાકનું જોખમ
ખેતી ક્ષેત્ર માટે સૌથી ચિંતાનો વિષય દ્રાક્ષ, દાડમ અને કેરીના બગીચાઓ છે. સોયાબીન કે કપાસ જેવા પાકો દર સીઝનમાં ફરી વાવી શકાય છે, પરંતુ ફળ આપતા આ વૃક્ષો અને વેલાઓ તૈયાર થવામાં વર્ષો લાગે છે. પાણીની ભારે અછતને કારણે જો આ છોડ નાશ પામશે, તો બગીચાઓને ફરીથી વાણિજ્યિક રીતે સક્ષમ બનાવવામાં અનેક વર્ષો લાગી શકે છે.
ગ્રામીણ અર્થતંત્ર અને બજાર પર અસર
રોકાણકારો માટે આ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે. ખેડૂતોની આવકમાં ઘટાડો થતાં ટ્રેક્ટર મેન્યુફેક્ચરર્સ, ટુ-વ્હીલર કંપનીઓ અને ગ્રામીણ FMCG કંપનીઓના વેચાણમાં ઘટાડો નોંધાઈ શકે છે. ભારતનું 69% દ્રાક્ષ ઉત્પાદન મહારાષ્ટ્રમાંથી આવે છે, તેથી સપ્લાય ચેઇનમાં વિક્ષેપ આવતા ફૂડ અને બેવરેજ કંપનીઓના માર્જિન પર પણ દબાણ આવી શકે છે.
સરકારી રાહત અને ફાઇનાન્શિયલ સેક્ટર
સ્થિતિને સુધારવા માટે રાજ્ય સરકારે ₹6,728 કરોડનું રાહત પેકેજ જાહેર કર્યું છે, જેમાં રોજગાર અને પાણી સંરક્ષણ જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, પાક લોનનું રિસ્ટ્રક્ચરિંગ બેન્કો અને નાણાકીય સંસ્થાઓની એસેટ ક્વોલિટી પર ટૂંકા ગાળા માટે નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. હાલમાં એક સેન્ટ્રલ ટીમ પણ નુકસાનનું આકલન કરી રહી છે, જેનો રિપોર્ટ આગામી સપ્તાહમાં આવવાની અપેક્ષા છે.