ભારતનું ડ્રાય ફ્રૂટ માર્કેટ હવે આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે ઘરેલુ ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. દેશમાં **15 લાખ ટન** ની માંગ સામે માત્ર **3 લાખ ટન** ઉત્પાદન થતું હોવાથી, સરકાર સપ્લાય ચેઈનને આધુનિક બનાવી રહી છે, જોકે ભૌગોલિક તણાવ અને લોજિસ્ટિક્સ હજુ પણ મોટા પડકારો છે.
ભારતનું ડ્રાય ફ્રૂટ અને નટ્સનું બજાર જે અંદાજે ₹65,000 કરોડ નું છે, તે હવે મોટા માળખાકીય ફેરફારોમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. અત્યાર સુધી આ માર્કેટ સંપૂર્ણપણે આયાત પર નિર્ભર હતું, પરંતુ હવે ઘરેલુ ઉત્પાદન વધારીને આ ગેપ ઘટાડવાની દિશામાં કામ શરૂ થયું છે. વાર્ષિક માંગ 15 લાખ ટન છે, જ્યારે સ્થાનિક ઉત્પાદન માત્ર 3 લાખ ટન છે, જે આયાત પરના મોટા ભારને સ્પષ્ટ કરે છે.
સરકારી પ્રોત્સાહન અને લોજિસ્ટિક્સ
2026-27ના યુનિયન બજેટ માં સરકારે હાઈ-વેલ્યુ હોર્ટિકલ્ચર (High-value horticulture) ને પ્રાથમિકતા આપી છે. આયાતની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે સરકારે 82 એન્ટ્રી પોઈન્ટ્સ ખોલ્યા છે. ICEGATE અને Food Import Clearance System જેવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા લોજિસ્ટિક્સને વેગ આપવામાં આવ્યો છે, જે રિટેલ અને ક્વિક-કોમર્સ કંપનીઓ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
પડકારો અને જોખમો
ઘરેલુ ઉત્પાદન વધારવું એટલું સરળ નથી. નટ્સના બગીચાઓને ઉત્પાદન માટે તૈયાર થતા 5 થી 6 વર્ષ લાગે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ભારતને વૈશ્વિક માર્કેટના ઉતાર-ચઢાવનો સામનો કરવો પડશે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયા (West Asia) માં તણાવને કારણે સપ્લાયમાં વિક્ષેપ પડે છે, જેનાથી કિંમતોમાં 20% થી 50% સુધીનો વધારો જોવા મળે છે. આ વધેલી પ્રોક્યોરમેન્ટ કોસ્ટ કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર સીધી અસર કરે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વનું?
રોકાણકારોએ હવે ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPOs) દ્વારા કરવામાં આવતી પ્રગતિ અને પાકના ઉત્પાદન પર આબોહવાની અસર પર નજર રાખવી જોઈએ. લાંબા ગાળાના આ વ્યૂહાત્મક ફેરફારમાં સપ્લાય ચેઈનની સ્થિરતા જ સફળતાની ચાવી છે.