ભારત હવે ન્યુટ્રીશન-યુક્ત કૃષિ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. ખેતીમાં હવે માત્ર પાકની માત્રા જ નહીં, પણ બાયોફોર્ટિફાઈડ પાકોની ગુણવત્તા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. આ નવી પોલિસી સીડ્સ અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ સેક્ટરમાં લાંબા ગાળાની નવી તકો ખોલી રહી છે.
ભારતની કૃષિ નીતિમાં એક મોટો બદલાવ આવી રહ્યો છે. હવે ખેતીનું લક્ષ્ય માત્ર પાકનું પ્રમાણ વધારવા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેમાં પોષક તત્વોના ઉમેરા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. Indian Council of Agricultural Research (ICAR) ના નેતૃત્વ હેઠળ, સરકાર એવા પાકોને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે જે આયર્ન અને ઝિંક જેવા મહત્વના મિનરલ્સથી ભરપૂર હોય. આ પહેલ દેશમાં વધતી 'હિડન હંગર' (Hidden Hunger) ની સમસ્યાને દૂર કરવા માટે મહત્વની છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
આ બદલાવ સીડ્સ બનાવતી કંપનીઓ અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગો માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. અત્યાર સુધી એગ્રીકલ્ચરમાં 'યીલ્ડ પર એકર' (Yield per acre) ને સફળતાનો માપદંડ માનવામાં આવતો હતો, પરંતુ હવે પાકની ન્યુટ્રીશનલ વેલ્યુ ભવિષ્યના ગ્રોથને નક્કી કરશે. જે સીડ કંપનીઓ આ નવી ટેક્નોલોજીને પોતાના પોર્ટફોલિયોમાં જલ્દી અપનાવશે, તેમને લાંબા ગાળે ફાયદો થઈ શકે છે.
ફૂડ પ્રોસેસિંગ અને સપ્લાય ચેઈન પર અસર
ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગ માટે આ એક મોટો ફાયદો છે. અત્યાર સુધી કંપનીઓ પ્રોડક્ટમાં બહારથી સિન્થેટિક ન્યુટ્રીશન ઉમેરતી હતી, પરંતુ હવે સીધા ખેતરમાંથી જ પોષક તત્વોવાળા કાચા માલ (raw material) મેળવી શકાશે. આનાથી કંપનીઓના ખર્ચમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અને સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત ગ્રાહકોને આકર્ષવામાં મદદ મળશે. જોકે, આ પ્રોસેસ હજુ તેના શરૂઆતી તબક્કામાં છે.
સેક્ટરના પડકારો
આ પોલિસીમાં રોકાણ કરતા પહેલા કેટલાક જોખમો પણ સમજવા જરૂરી છે. ખેડૂતો સામાન્ય રીતે એવા પાકને પસંદ કરે છે જેનું ઉત્પાદન વધુ હોય. જો બાયોફોર્ટિફાઈડ બીજનું ઉત્પાદન જૂના બીજ જેટલું નહીં હોય, તો ખેડૂતો તેને અપનાવવામાં ખચકાઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, આવા સ્પેશિયલ પાકોની પ્રોસેસિંગ અને લોજિસ્ટિક્સ માટે અત્યાધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂર પડશે, જે એક મોટો ખર્ચ બની શકે છે.