વર્ષ 2026 ના ચોમાસામાં **12.6%** વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે, જે 2015 પછી સૌથી ખરાબ સ્થિતિ છે. આને કારણે સરકારે ફૂડગ્રેન ટાર્ગેટ ઘટાડીને **373.93 મિલિયન ટન** કર્યો છે અને ખેડૂતો હવે કઠોળ તથા તેલીબિયાં તરફ વળી રહ્યા છે.
ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્ર અત્યારે એક મોટા બદલાવના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. વર્ષ 2026 ના ચોમાસામાં નોંધાયેલી 12.6% વરસાદની ઘટને કારણે સરકારે 2026-27 માટે ફૂડગ્રેન પ્રોડક્શનનો ટાર્ગેટ ઘટાડીને 373.93 મિલિયન ટન કરી દીધો છે. અલ નીનોની અસરને પગલે ખેડૂતો હવે ડાંગર જેવા વધુ પાણી માંગતા પાકને બદલે કઠોળ, તેલીબિયાં અને બાજરી જેવા વધુ અનુકૂળ પાકો તરફ વળી રહ્યા છે.
ખેતી અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર પર અસર
ખેડૂતો હવે ઓછા પાણીમાં ઉગતા પાકોને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના મતે, ગ્રામીણ અર્થતંત્ર હવે આવી આબોહવાની અનિશ્ચિતતાઓ સામે વધુ મજબૂત બની રહ્યું છે, કારણ કે ખેડૂતો ખેતી સિવાયની અન્ય આવકના સાધનો પર પણ નિર્ભર રહેતા થયા છે, જે સંકટ સમયે આર્થિક સુરક્ષા પૂરી પાડે છે.
ફાઇનાન્શિયલ સપોર્ટ અને ક્લાયમેટ રિસ્ક
NABARD જેવી સંસ્થાઓ ગ્રીન ફાઇનાન્સ અને ડિજિટલ ક્લાયમેટ-રિસ્ક ટૂલ્સ પર કામ કરી રહી છે. ખેડૂતો માટે જૂની પાક પદ્ધતિ છોડીને નવી અપનાવવાનો ખર્ચ મોટો છે, તેથી નાણાકીય સહાય પ્રણાલીમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. રવિ સીઝન માટે ખાતરનો સ્ટોક છેલ્લા બે વર્ષના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો છે જેથી સપ્લાયમાં કોઈ વિક્ષેપ ન આવે.
ભવિષ્યના પડકારો
આ તમામ ફેરફારો છતાં, ઉત્તર અને દક્ષિણ ભારતમાં જળાશયોના ઘટતા સ્તર રવિ પાકની વાવણી માટે ચિંતાનો વિષય છે. કઠોળ અને તેલીબિયાંના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા ફૂડ ઈન્ફ્લેશન (Food Inflation) માં વધારો કરી શકે છે, જે માર્કેટ અને રોકાણકારો માટે આગામી સમયમાં સૌથી મોટો મોનિટરિંગ પોઈન્ટ રહેશે.