ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્ર હવે સબસિડી આધારિત મોડલ છોડીને વ્યવસાયિક રીતે સધ્ધર બની રહ્યું છે. CEF Group જેવી કંપનીઓ કચરામાંથી બાયો-ફ્યુઅલ બનાવીને નફો કમાવવાની તૈયારીમાં છે, પરંતુ આ સફળતાનો આધાર ખેડૂતોને મળતી કિંમત અને પાકની ઉપજ પર છે.
ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્ર એક મહત્વના વળાંક પર છે. વર્ષો સુધી સસ્ટેનેબલ ફાર્મિંગ પ્રોજેક્ટ્સ મોટાભાગે સરકારી સબસિડી, ગ્રાન્ટ કે CSR ફંડ પર નિર્ભર હતા. આ અભિગમ ઘણીવાર નાના પાયાના પ્રયોગો સુધી મર્યાદિત રહેતો હતો, પરંતુ હવે ઉદ્યોગ જગત એવા મોડલ તરફ વળી રહ્યું છે જે ખેડૂતો અને ઓપરેટર્સ બંને માટે તાત્કાલિક આર્થિક ફાયદો કરાવે.
CEF Group અને નવી પહેલ
આ બદલાવનું એક ઉદાહરણ CEF Group છે. ઓગસ્ટ 2025 માં, આ કંપનીએ જર્મન એક્સપોર્ટ ફાઇનાન્સ બેંક પાસેથી આશરે €38 મિલિયન એટલે કે લગભગ ₹345 કરોડનું ફંડ મેળવ્યું છે. આ મૂડીનો ઉપયોગ સરકારની SATAT (Sustainable Alternative Towards Affordable Transportation) યોજના હેઠળ 22 મોટા પ્લાન્ટ્સ બનાવવા માટે કરવામાં આવશે, જ્યાં મ્યુનિસિપલ અને ખેતીના કચરામાંથી બાયો-સીએનજી અને ઓર્ગેનિક ખાતર તૈયાર થશે.
રોકાણકારો માટે શું છે પડકાર?
રોકાણકારોએ સમજવું જોઈએ કે આ સેક્ટર માટે સૌથી મોટો પડકાર પર્યાવરણ નહીં પણ ખર્ચની કાર્યક્ષમતા છે. ભારતીય બજારમાં બાયો-ખાતરોએ ભારે સબસિડી મેળવતા સિન્થેટિક ખાતરો સામે સ્પર્ધા કરવી પડે છે. જો બાયો-ઇનપુટ્સ પરંપરાગત યુરિયા કરતા મોંઘા પડે, તો ખેડૂતો દ્વારા તેનો સ્વીકાર ધીમો રહેશે. તેથી જ, ગ્રીન પ્રોમિસ કરતા પરિણામો (યીલ્ડ અને પ્રાઈસ) વધુ મહત્વના બની રહ્યા છે.
જોખમો પર ધ્યાન આપો
આ મોડલમાં અમલીકરણનું જોખમ વધુ છે. મ્યુનિસિપલ બોડી સાથેના 25 વર્ષ સુધીના લાંબા કરારો જટિલ હોય છે. ઉપરાંત, કચરાના પુરવઠાની સાતત્યતા અને સરકારી નીતિઓમાં ફેરફાર નફાકારકતાને સીધી અસર કરી શકે છે. ટૂંકમાં, કંપનીઓ કેટલી કાર્યક્ષમ રીતે યુનિટ ઇકોનોમિક્સ જાળવી રાખે છે અને ખેડૂતોને પાકમાં વધારો કરી આપે છે, તેના પર જ આ આખા ઉદ્યોગનું ભવિષ્ય નિર્ભર છે.