ભારતના Agriculture Infrastructure Fund (AIF) એ લોન વહેંચણીમાં **₹1 લાખ કરોડ**નો આંકડો પાર કર્યો છે, પરંતુ ચિંતાની વાત એ છે કે દર વર્ષે પોસ્ટ-હાર્વેસ્ટ વેસ્ટેજને કારણે દેશને **₹1.53 લાખ કરોડ**નું નુકસાન થાય છે.
ભારત સરકાર ખેતી ક્ષેત્રને આધુનિક બનાવવા માટે કમર કસી રહી છે, જે અંતર્ગત Agriculture Infrastructure Fund (AIF) હેઠળ અત્યાર સુધીમાં ₹1 લાખ કરોડની લોનનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે. જોકે, આ આંકડો ઘણો મોટો લાગતો હોવા છતાં, તે દર વર્ષે થતા ₹1.53 લાખ કરોડના અન્ન બગાડની સામે માત્ર 65% જેટલો જ છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની અછત અને ગેરસમજ
ખેતીના ઉત્પાદનને સુરક્ષિત રાખવા માટે આધુનિક કોલ્ડ-ચેઈન અને સ્ટોરેજની ભારે અછત છે. હાલમાં Food Corporation of India (FCI) ની 63% સ્ટોરેજ ક્ષમતા માત્ર પંજાબ, હરિયાણા અને મધ્યપ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં જ કેન્દ્રિત છે. આ અસમાન વિતરણને કારણે અન્ય રાજ્યોના ખેડૂતો જૂની પદ્ધતિઓ પર નિર્ભર રહેવા મજબૂર છે.
ખાસ કરીને નાના ખેડૂતો, જેમના પાસે 2 હેક્ટરથી ઓછી જમીન છે, તેઓ આધુનિક મિકેનાઈઝ્ડ હાર્વેસ્ટિંગ અને સાયન્ટિફિક સ્ટોરેજથી વંચિત છે. આ કારણે પાકની ગુણવત્તા બગડે છે અને ખેડૂતોને તેમના માલના યોગ્ય ભાવ મળતા નથી.
પોલિસી અને રોકાણમાં અવરોધ
ખાનગી કંપનીઓ મોટા પાયે વેરહાઉસિંગ અને સ્ટીલ સિલોસમાં રોકાણ કરતા ડરે છે. તેનું મુખ્ય કારણ Essential Commodities Act છે, જેના હેઠળ સરકાર અચાનક સ્ટોક લિમિટ લાદી શકે છે. હાલમાં, સ્ટીલ સિલોસ જેવી આધુનિક સ્ટોરેજ સુવિધાઓનું પ્રમાણ લક્ષ્યાંક કરતા માત્ર 14% જેટલું જ છે.
આગળ શું જોવું?
આવનારા સમયમાં સરકાર AIF ટાર્ગેટને વધારીને ₹2 લાખ કરોડ કરવાની યોજના પર કામ કરી રહી છે. રોકાણકારો અને એગ્રી-સેક્ટરના નિષ્ણાતો હવે એ જોશે કે શું આ ફંડનો ઉપયોગ વધુ નુકસાન વાળા વિસ્તારોમાં થાય છે અને ખાનગી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કોઈ નવી પોલિસી આવશે કે કેમ.