ભારતીય ચોખાની નિકાસમાં નવો વળાંક આવ્યો છે. નવેમ્બર **2025** થી માર્ચ **2026** દરમિયાન ભારતે **₹23,476 કરોડ**ના ચોખાની નિકાસ કરી છે. હવે ઉદ્યોગ બલ્ક કોમોડિટી વેચાણને બદલે ખાસ ગ્રેઈન વેરાયટી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યો છે.
નવી રણનીતિ: 'કલિનરી ઇન્ટિગ્રેશન'
ભારતીય ચોખા નિકાસ ઉદ્યોગ હવે માત્ર ભાવ-આધારિત મોડેલ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે એક મોટી બદલાવ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. છેલ્લા 5 મહિનામાં નિકાસના વોલ્યુમમાં 5.6% નો વધારો જોવા મળ્યો છે. આ સફળતા પાછળનું મુખ્ય કારણ 'કલિનરી ઇન્ટિગ્રેશન' છે. નિકાસકારો હવે ચોખાને સામાન્ય અનાજ તરીકે વેચવાને બદલે, ખાસ વાનગીઓ મુજબ વેરાયટી પ્રમોટ કરી રહ્યા છે.
દાખલા તરીકે, પશ્ચિમ આફ્રિકામાં 'સોના મસુરી' ચોખાને જોલોફ રાઈસ માટે અને મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં ખાસ લોન્ગ-ગ્રેઈન ચોખાને મચબૂસ જેવી વાનગીઓ માટે માર્કેટ કરવામાં આવી રહ્યા છે. યુનાઈટેડ આરબ અમીરાત (UAE) માં તો આ નવી સ્ટ્રેટેજીના કારણે આયાતમાં 64% અને વેલ્યુમાં 65% નો જબરદસ્ત ઉછાળો નોંધાયો છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી અને જોખમો
જોકે આ વૃદ્ધિ આશાસ્પદ છે, પરંતુ રોકાણકારોએ કેટલાક મહત્વના જોખમોને પણ ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ:
- ભૌગોલિક તણાવ: ગલ્ફ વિસ્તારમાં વધી રહેલા તણાવને કારણે દરિયાઈ માર્ગે થતી નિકાસમાં ફ્રેટ અને ઈન્સ્યોરન્સના ખર્ચમાં મોટો વધારો થયો છે, જે કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ લાવી શકે છે.
- ક્લાયમેટ રિસ્ક: ચોમાસાની અનિશ્ચિતતા અને 'એલ નીનો' જેવી કુદરતી ઘટનાઓ ઉત્પાદન પર અસર કરી શકે છે, જેનાથી ભાવમાં અસ્થિરતા આવી શકે છે.
આગામી સમયમાં, નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમમાં ઓક્ટોબર 23-25, 2026 દરમિયાન યોજાનારી 'ભારત ઈન્ટરનેશનલ રાઈસ કોન્ફરન્સ' (BIRC) ઉદ્યોગ માટે એક મહત્વનું પ્લેટફોર્મ સાબિત થશે, જ્યાં લાંબા ગાળાના કોન્ટ્રાક્ટ્સ અને રિલેશનશિપ મજબૂત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે.