ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ (ICAR) એ આફ્રિકન સ્વાઈન ફીવર (ASF) સામે લડવા માટે એક નવી સ્વદેશી વેક્સિન વિકસાવી છે. આ રોગને કારણે 2020 થી ડુક્કર ઉછેર ક્ષેત્રે મોટું આર્થિક નુકસાન થયું છે. આ વેક્સિન મૃત્યુ દર ઘટાડશે અને ખેડૂતો માટે લાંબા ગાળાનો ઉકેલ આપશે.
શું છે આફ્રિકન સ્વાઈન ફીવર?
ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ (ICAR) એ આફ્રિકન સ્વાઈન ફીવર (ASF) સામે લડવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ સ્વદેશી વેક્સિન વિકસાવી છે. આ એક અત્યંત ચેપી રોગ છે જેના કારણે દેશના પશુપાલન ક્ષેત્રને ભારે આર્થિક નુકસાન થયું છે. ICAR ની ભૂપાલ સ્થિત નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હાઇ સિક્યુરિટી એનિમલ ડિસીઝ (NIHSAD) દ્વારા આ વેક્સિન તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ વેક્સિનમાં attenuated વાયરસ સ્ટ્રેનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
આર્થિક નુકસાન અને રોગનો ઇતિહાસ
વર્ષ 2020 માં ભારતમાં પ્રથમ વખત જોવા મળેલા ASF રોગે પોર્ક ઉત્પાદન શૃંખલામાં ભારે અરાજકતા ફેલાવી છે. આ રોગ અત્યંત ઘાતક છે અને તેમાં મૃત્યુ દર લગભગ 100% સુધી પહોંચી શકે છે. અગાઉ, રોગચાળાને કાબૂમાં લેવા માટે ક્વોરેન્ટાઇન, બાયોસિક્યોરિટી પ્રોટોકોલ અને ચેપગ્રસ્ત પ્રાણીઓને મારવા (culling) જેવા પગલાં લેવાતા હતા. આના કારણે નાના ખેડૂતો, ખાસ કરીને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં, મોટા આર્થિક ફટકાનો ભોગ બન્યા. દાખલા તરીકે, આસામમાં 2020-2021 દરમિયાન થયેલા રોગચાળામાં આશરે ₹276 કરોડનું નુકસાન થયું હતું. જ્યારે મિઝોરમમાં ASF ના કારણે 2025 સુધીમાં 11,300 થી વધુ પરિવારોને આશરે ₹982 કરોડનું નુકસાન થવાનો અંદાજ છે.
વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણ અને આગળના પગલાં
વેક્સિનની સલામતી અને અસરકારકતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે, તેનું લેબોરેટરી ટેસ્ટિંગ અને ફિલ્ડ ટ્રાયલ્સ કરવામાં આવ્યા છે. આ પરીક્ષણો એનિમલ હસબન્ડ્રી અને ડેરી વિભાગ (Department of Animal Husbandry and Dairying) સાથે મળીને કરવામાં આવ્યા હતા. પરીક્ષણમાં ઇમ્યુનોજેનિસિટી, સલામતી અને વાયરસની આનુવંશિક સ્થિરતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું, જેથી વાયરસ ફરીથી હાનિકારક ન બને. આ વેક્સિન દ્વારા, ચેપગ્રસ્ત પ્રાણીઓને મોટા પાયે મારવાની જરૂરિયાત ઘટાડવાની અપેક્ષા છે, જે અત્યાર સુધી રોગચાળાને નિયંત્રિત કરવાની મુખ્ય પદ્ધતિ રહી છે.
પશુધન અને આરોગ્ય ક્ષેત્ર માટે, આ વિકાસ પ્રતિક્રિયાત્મક નિયંત્રણથી સક્રિય રોગ વ્યવસ્થાપન તરફનું એક પગલું છે. હવે મોટા પાયે ઉત્પાદન, દૂરના વિસ્તારોમાં નાના ખેડૂતો સુધી વેક્સિન પહોંચાડવાની વિતરણ વ્યૂહરચના અને વ્યાપારી રોલઆઉટ માટે નિયમનકારી માર્ગદર્શિકા જેવા મુદ્દાઓ પર નજર રહેશે. જો વેક્સિન સફળતાપૂર્વક લાગુ કરવામાં આવે તો પોર્ક ઉત્પાદન સ્થિર થઈ શકે છે અને ડુક્કર પાલન પર નિર્ભર હજારો ખેડૂતોની આજીવિકા સુરક્ષિત થઈ શકે છે.