હિમાચલ પ્રદેશની **₹5,000 કરોડ**ની સફરજન ઇકોનોમી આ સિઝનમાં **40%**ના મોટા ઘટાડાનો સામનો કરી રહી છે. અకాల વરસાદ અને અનિયમિત હવામાનને કારણે ઉત્પાદનમાં આ ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિ **2.5 લાખ** પરિવારોને અસર કરશે અને વધતા ખેતી ખર્ચ વચ્ચે ખેડૂતો પર આર્થિક બોજ વધારશે.
હિમાચલ પ્રદેશમાં સફરજનની ખેતી કરતા 2.5 લાખ પરિવારો માટે આ સિઝન ચિંતાજનક બની રહી છે. રાજ્યના બાગાયત વિભાગના અધિકારીઓના મતે, આ વર્ષે સફરજનનું ઉત્પાદન લગભગ 40% જેટલું ઘટી શકે છે. ગત વર્ષે જ્યાં 6.99 લાખ મેટ્રિક ટન ઉત્પાદન થયું હતું, ત્યાં આ વર્ષે તે ઘટીને 4.36 લાખ મેટ્રિક ટન રહેવાનો અંદાજ છે. આનો અર્થ એ થયો કે લગભગ 2.15 કરોડ બોક્સ જેટલું ઉત્પાદન ઓછું થશે, જે રાજ્યની ₹5,000 કરોડની સફરજન ઇકોનોમી માટે મોટો ફટકો સાબિત થઈ શકે છે.
હવામાનની બેવડી માર
ઉત્પાદનમાં આ મોટા ઘટાડા પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર છે. રાજ્યમાં શિયાળા દરમિયાન ઓછો હિમપાત, વસંતઋતુમાં અకాల વરસાદ અને તાપમાનમાં સતત ફેરફારને કારણે ફળોનો વિકાસ રૂંધાયો છે. આ પરિસ્થિતિ રાજ્યના આઠ મુખ્ય સફરજન ઉત્પાદક જિલ્લાઓમાં જોવા મળી રહી છે, જ્યાં લગભગ 1.16 લાખ હેક્ટર જમીનમાં સફરજનની ખેતી થાય છે. આ વિસ્તાર રાજ્યના કુલ ફળ ઉગાડતા ક્ષેત્રફળનો લગભગ 50% હિસ્સો ધરાવે છે. સફરજન ઉપરાંત, જરદાળુ અને ચેરી જેવા અન્ય ફળો પર પણ હવામાનના આ બદલાવની નકારાત્મક અસર જોવા મળી છે.
ખેડૂતોની આર્થિક મુશ્કેલીઓ
ઓછા ઉત્પાદન ઉપરાંત, ખેડૂતોને ખેતી ખર્ચમાં થયેલા વધારાનો પણ સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. જરૂરી દવાઓ, ખાતરો અને ખેતીના સાધનોના ભાવ વધવાને કારણે ખેડૂતોની આવક પર દબાણ વધી ગયું છે. પરંપરાગત સફરજનની જાતોને વિકાસ માટે ચોક્કસ ઠંડી (જેમ કે 7 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી નીચે 1,200 થી 1,600 કલાક)ની જરૂર પડે છે, ત્યારે બદલાતું હવામાન લાંબા ગાળે ખેતી માટે જોખમી બની રહ્યું છે.
આ પડકારોને પહોંચી વળવા ખેડૂતો સરકાર પાસે સિંચાઈ સુવિધાઓ સુધારવા અને પાક વીમા યોજનાઓનો વ્યાપ વધારવાની માંગ કરી રહ્યા છે. આ પગલાં ભવિષ્યમાં હવામાન સંબંધિત નુકસાન સામે નાણાકીય સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.