ગુજરાત સરકારે વર્ષ **2026-27** માટે નેચરલ ફાર્મિંગને પ્રોત્સાહન આપવા **₹392 કરોડનું** બજેટ ફાળવ્યું છે. રાજ્યમાં ઘટતા ભૂગર્ભ જળ અને જમીનની ગુણવત્તા સુધારવા આ મોટું પગલું લેવાયું છે. અત્યાર સુધી **1.51 લાખ** ખેડૂતો આ અભિયાનમાં જોડાયા છે, પરંતુ વાસ્તવિક અમલીકરણ સામે કેટલાક પડકારો હજુ પણ યથાવત છે.
કૃષિ ક્ષેત્રે પર્યાવરણીય સુધારા તરફ સરકાર
ગુજરાત સરકાર હવે ખેતીમાં ટકાઉક્ષમતા (Sustainability) પર વિશેષ ભાર આપી રહી છે. હાલમાં રાજ્યની સિંચાઈની માંગ નિર્ધારિત મર્યાદા કરતા 21% જેટલી વધારે છે, જેના કારણે ભૂગર્ભ જળમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. રાજ્યનો કૃષિ વિકાસ દર 9% છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા ઘણો સારો છે, પરંતુ જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવી રાખવા માટે હવે આ મોટા રોકાણની જરૂર પડી છે.
આંકડા અને વાસ્તવિકતા વચ્ચેનું અંતર
સરકારી આંકડા મુજબ 1,376 ક્લસ્ટરમાં નેચરલ ફાર્મિંગનો વ્યાપ વધારવાની યોજના છે અને 1.51 લાખ ખેડૂતો નોંધાયા છે. જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે માત્ર રજિસ્ટ્રેશન પૂરતું નથી. ઘણા ખેડૂતો હજુ પણ બાયો-ફર્ટિલાઇઝર્સ અથવા કેમિકલ પેસ્ટિસાઈડ્સનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, જે 2015ની ઓર્ગેનિક ફાર્મિંગ પોલિસીના મુખ્ય હેતુને નબળો પાડે છે.
પોલિસીની મર્યાદાઓ અને ભવિષ્યની રાહ
'દેશી ગૌ સહાય યોજના' જેવી યોજનાઓ જમીનની માલિકી સાથે જોડાયેલી હોવાથી નાના અને ભાડૂતી ખેડૂતો તેનો લાભ લઈ શકતા નથી. 'ડાંગ આદિવાસી ખેડૂત પ્રોડ્યુસર કંપની' જેવા મોડલ સફળ રહ્યા છે, પરંતુ તેને મોટા સ્તરે અપનાવવાની જરૂર છે. જો સરકાર આ પ્રોડક્ટ્સને મિડ-ડે મીલ જેવી સિસ્ટમમાં સામેલ કરશે, તો જ માંગમાં વધારો થશે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
GIFT City ની હાજરીને કારણે ગુજરાતમાં ગ્રીન કેપિટલ આવવાની પૂરી શક્યતા છે. લાંબા ગાળે, રાજ્યની કૃષિ નીતિ પરંપરાગત ખાતરો અને પેસ્ટિસાઈડ્સના બદલે સસ્ટેનેબલ મોડલ તરફ વળી રહી છે, જે આગામી સમયમાં એગ્રો-કેમિકલ સેક્ટરની માંગમાં મોટો બદલાવ લાવી શકે છે.