કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે પાણીની બચત માટે બાજરી અને કઠોળ જેવા ડ્રાયલેન્ડ પાકો પર ભાર મૂકવાની હિમાયત કરી છે. આ નિર્ણયથી ભવિષ્યની કૃષિ નીતિઓ, સરકારી ખરીદી અને ક્લાયમેટ-રેઝિલિયન્ટ ખેતીના સાધનોની માંગ પર મોટી અસર પડી શકે છે.
કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે ભારતીય ખેતીની પ્રાથમિકતાઓમાં મોટા માળખાકીય ફેરફારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. નવી દિલ્હીમાં આયોજિત 'ગ્લોબલ ડ્રાયલેન્ડ કોંગ્રેસ 2026' માં બોલતા તેમણે જણાવ્યું કે, ભૂતકાળમાં સિંચાઈના વધારાને કારણે ખેડૂતો ડાંગર અને ઘઉં જેવા વધુ પાણી માંગતા પાકો તરફ વળ્યા છે, જેનાથી બાજરી, કઠોળ અને તેલીબિયાં જેવા પરંપરાગત પાકો પાછળ રહી ગયા છે.
વોટર-એફિશિયન્ટ પાકો તરફ ઝુકાવ
ભારતની આશરે 65% ખેતીલાયક જમીન હજુ પણ વરસાદ પર નિર્ભર છે. આવી સ્થિતિમાં, વધુ પાણી માંગતી ખેતી પરસ્પર પર્યાવરણીય સ્થિરતા માટે જોખમી બની શકે છે. સરકારની આગામી નીતિઓ ડ્રાયલેન્ડ પાકોની વાયેબિલિટી વધારવા પર કેન્દ્રિત રહેશે. આમાં વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ અને બજાર સુધીની પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવી સામેલ છે, જેથી ખેડૂતોને આ પાકો વધુ નફાકારક લાગે.
કૃષિ ક્ષેત્ર પર તેની અસર
આ પોલિસીના પગલે સીડ કંપનીઓ (Seed Companies) અને એગ્રી-ટેક કંપનીઓ માટે નવી તકો ઉભી થશે. ક્લાયમેટ-રેઝિલિયન્ટ બિયારણ અને પ્રિસિઝન ફાર્મિંગ ટૂલ્સની માંગમાં વધારો થવાની સંભાવના છે. વધુમાં, કઠોળ અને બાજરીના પ્રોસેસિંગમાં જોડાયેલી કંપનીઓને સરકાર તરફથી પ્રોત્સાહન મળી શકે છે.
પડકારો અને MSP ની ભૂમિકા
ખેડૂતો હાલમાં ડાંગર અને ઘઉં પસંદ કરે છે કારણ કે તેમને MSP (Minimum Support Price) નો ટેકો મળે છે. ડ્રાયલેન્ડ પાકો માટે પણ સમાન આર્થિક પ્રોત્સાહન અને વિશ્વસનીય ખરીદી વ્યવસ્થા ઉભી કરવી સરકાર માટે સૌથી મોટો પડકાર છે.
મોનિટર કરવા જેવી બાબતો
ખેતીની લાંબા ગાળાની આર્થિક સ્થિતિ જમીનની ફળદ્રુપતા સાથે જોડાયેલી છે. સરકારે હવે સબસિડી, R&D ગ્રાન્ટ અને કઠોળની ખરીદી વધારવા માટે નવા કાર્યક્રમો જાહેર કર્યા છે. રોકાણકારોએ આ પોલિસી અપડેટ્સ પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે ડ્રાયલેન્ડ ખેડૂતોની આવક સિંચાઈ કરતા ખેડૂતોની બરાબરી કરી શકે તો જ આ પહેલ સફળ ગણાશે.