Association of Natural Rubber Producing Countries (ANRPC) એ ૨૦૩૦ માટે નવી વ્યૂહરચના જાહેર કરી છે. તેનો મુખ્ય હેતુ સપ્લાય ચેઈનમાં પારદર્શિતા લાવવાનો અને EU ના કડક પર્યાવરણીય નિયમોનું પાલન કરવાનો છે. ભારતનો **₹૧,૧૦૦ કરોડનો** INROAD પ્રોજેક્ટ આ મિશનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.
ગ્લોબલ રબર ઇન્ડસ્ટ્રીમાં મોટા ફેરફારો
કોચીમાં યોજાયેલા સસ્ટેનેબલ નેચરલ રબર ફોરમમાં ANRPC એ આ ૨૦૩૦ રોડમેપની જાહેરાત કરી હતી. આ પ્લાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ડિજિટલ ટ્રેસેબિલિટી (Digital Traceability) દ્વારા રબર ઉદ્યોગને આધુનિક બનાવવાનો છે. હાલમાં યુરોપિયન યુનિયનના 'ડિફોરેસ્ટેશન રેગ્યુલેશન' (EUDR) ના કારણે વૈશ્વિક ઉત્પાદકો પર દબાણ છે, કારણ કે હવે રબર ક્યાંથી આવ્યું છે તેની સાબિતી આપવી ફરજિયાત છે. જો આ પ્રમાણપત્ર ન હોય, તો યુરોપિયન માર્કેટમાં પ્રવેશ બંધ થઈ શકે છે.
ભારતનો મોટો દાવ: INROAD પ્રોજેક્ટ
ભારત આ દિશામાં ₹૧,૧૦૦ કરોડના 'INROAD' પ્રોજેક્ટ સાથે આગળ વધી રહ્યું છે. આ પબ્લિક-પ્રાઈવેટ પાર્ટનરશીપમાં રબર બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા સાથે Apollo Tyres, CEAT, JK Tyre અને MRF જેવી કંપનીઓ જોડાયેલી છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ઉત્તર-પૂર્વ ભારત અને પશ્ચિમ બંગાળમાં રબરના વાવેતરનો વિસ્તાર વધારવામાં આવી રહ્યો છે. અત્યાર સુધીમાં ૧.૮ લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં વાવેતર થઈ ચૂક્યું છે, જે ૨ લાખ હેક્ટરના ટાર્ગેટની ખૂબ નજીક છે.
ડિજિટલ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ટાન્ડર્ડ્સ જાળવવા માટે ઉદ્યોગ હવે 'Bharat Sustainable Natural Rubber (BSNR)' પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરી રહ્યો છે. આ એક પ્રકારનું ડિજિટલ લેજર છે જે રબરના મૂળ સ્ત્રોતને ટ્રેક કરે છે, જેથી નાના ખેડૂતોને કમ્પ્લાયન્સના ખર્ચમાં ઘટાડો થાય.
જોખમો અને પડકારો
આ રોડમેપ લાંબા ગાળાની સ્થિરતા માટે છે, પરંતુ સેક્ટર સામે અનેક પડકારો પણ છે:
- હવામાન: અલ નિનો (El Niño) જેવી આબોહવાની ઘટનાઓ પાક પર અસર કરી શકે છે, જેનાથી ભાવમાં વધ-ઘટ જોવા મળે છે.
- કૃત્રિમ રબર સામે સ્પર્ધા: જો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઘટે, તો સિન્થેટિક રબર સસ્તું બને છે, જેની સીધી અસર નેચરલ રબરની ડિમાન્ડ પર પડે છે.
- અમલીકરણનો ખર્ચ: લાખો નાના ખેડૂતો સુધી આ નવી સિસ્ટમ પહોંચાડવી એ હજુ પણ એક મોટો આર્થિક પડકાર છે.