ArcelorMittal Nippon Steel (AMNS) India એ ICAR-IARI સાથે મળીને એક નવીન પહેલ શરૂ કરી છે. આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત લોખંડના કચરા (Iron ore tailings) માંથી ખેતી માટેનું ખાતર તૈયાર કરવામાં આવશે, જેનાથી કેમિકલ ખાતર પરની નિર્ભરતા **20%** સુધી ઘટવાની શક્યતા છે.
વેસ્ટમાંથી વેલ્યુ (Waste to Value)
સામાન્ય રીતે લોખંડ કાઢ્યા પછી વધેલો કચરો (Iron ore tailings) ઉદ્યોગો માટે માથાનો દુખાવો હોય છે, જેનો નિકાલ કરવો મોંઘો પડે છે. પરંતુ હવે આ કચરાને ખેતીના પોષક તત્વોમાં બદલવા માટે ICAR-IARI અને AMNS India વચ્ચે ૫ વર્ષનો મહત્વનો કરાર થયો છે.
પાક ઉત્પાદન અને કેમિકલ પર નિર્ભરતા
શરૂઆતી સંશોધનો મુજબ, આ પદ્ધતિથી પાકની ઉપજમાં ૧૦-૧૫% સુધીનો વધારો થઈ શકે છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ પ્રક્રિયા દ્વારા ખેડૂતો કૃત્રિમ ખાતરનો વપરાશ ૨૦% સુધી ઘટાડી શકશે, જે ખેતીના ખર્ચમાં સીધો ઘટાડો લાવશે.
સેફ્ટી અને ટેક્નોલોજી
આ પ્રોજેક્ટમાં માટીની ગુણવત્તા જળવાઈ રહે તે માટે અત્યંત સાવચેતી રાખવામાં આવી છે. ૬ અલગ-અલગ બેચમાં ટેસ્ટિંગ કરીને ખાતરમાં કોઈ પણ પ્રકારના ઝેરી હેવી મેટલ્સ ન રહે તેની ખાતરી કરવામાં આવી છે. આમાં ખાસ બેક્ટેરિયા અને ફૂગનો ઉપયોગ કરીને ખનિજોને એવી રીતે પ્રોસેસ કરવામાં આવે છે કે જેથી છોડ સરળતાથી આયર્ન અને ઝીંક શોષી શકે.
આગામી રોડમેપ
આ પ્રોજેક્ટ ૨૦૨૯ સુધી ચાલશે. હાલમાં છત્તીસગઢમાં નાના પાયે ટેસ્ટિંગ ચાલી રહ્યું છે, જે બાદ તેને મોટા પાયે ખેતરોમાં અજમાવવામાં આવશે. જો આ પ્રયોગ સફળ રહે, તો ભારતના સ્ટીલ અને માઇનિંગ ક્ષેત્રમાં પર્યાવરણને બચાવવાની દિશામાં આ એક ક્રાંતિકારી પગલું સાબિત થશે.