IIT Madras-ઇન્ક્યુબેટ કરેલી સ્ટાર્ટઅપ ePlane Company 2028થી વાર્ષિક **80** ઇલેક્ટ્રિક એર એમ્બ્યુલન્સ બનાવવાની યોજના ધરાવે છે. કંપનીએ ICATT પાસેથી **$1 બિલિયન**નો ઓર્ડર મેળવ્યો છે, પરંતુ મોટા પાયે ઉત્પાદન રેગ્યુલેટરી સર્ટિફિકેશન અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર નિર્ભર રહેશે. રોકાણકારો આને ભારતમાં eVTOL ક્ષેત્રના સંકેત તરીકે જોઈ શકે છે.
શું થયું?
IIT Madras માંથી ઉભરી આવેલી સ્ટાર્ટઅપ, The ePlane Company, એ ઇલેક્ટ્રિક વર્ટિકલ ટેકઓફ અને લેન્ડિંગ (eVTOL) એર એમ્બ્યુલન્સના કોમર્શિયલ ઉત્પાદન માટે તેની યોજના જાહેર કરી છે. કંપનીનો લક્ષ્યાંક 2028 સુધીમાં ઉત્પાદન શરૂ કરવાનો છે, જેમાં વાર્ષિક 80 એરક્રાફ્ટ બનાવવાની ક્ષમતા હશે. આ યોજના પ્રથમ ફુલ-સ્કેલ પ્રોટોટાઇપના નિર્માણ અને ICATT પાસેથી મોટા ઓર્ડર મેળવ્યા બાદ આવી છે. આ ઓર્ડરમાં ભારતભરમાં એર એમ્બ્યુલન્સની ડિલિવરી 2027 અને 2028 વચ્ચે શરૂ થવાની ધારણા છે, જે પાંચ-છ વર્ષના ગાળાને આવરી લેશે.
સર્ટિફિકેશનનો માર્ગ
ઉત્પાદનનું સમયપત્રક નક્કી હોવા છતાં, કંપની સામે એવિએશન સર્ટિફિકેશનનો મોટો પડકાર છે. કંપનીના સ્થાપકે જણાવ્યું છે કે ફ્લાઇટ પરીક્ષણો આ વર્ષે જુલાઈ અને ઓગસ્ટમાં થવાની સંભાવના છે, અને સંપૂર્ણ સર્ટિફિકેશન 2027 ના અંત સુધીમાં લક્ષ્યાંકિત છે. એવિએશન ઉદ્યોગમાં, ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) જેવા નિયમનકારો પાસેથી એરવર્ધીનેસ સર્ટિફિકેશન મેળવવાની પ્રક્રિયા કઠોર અને સમય માંગી લે તેવી હોય છે. આ સલામતી અને નિયમનકારી ધોરણોને પૂર્ણ કરવામાં કોઈપણ વિલંબ 2028 માં અપેક્ષિત ઉત્પાદન શરૂ થવાની તારીખને પાછળ ધકેલી શકે છે.
ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજીની વાસ્તવિકતા
હાલમાં, કંપની IIT Madras ડિસ્કવરી કેમ્પસમાં તેના પ્રોટોટાઇપનું ઉત્પાદન કરે છે. પ્રથમ વર્ષમાં 80 એરક્રાફ્ટના લક્ષ્યાંક સુધી પહોંચવા અને ત્યારબાદ વાર્ષિક સેંકડો સુધી પહોંચવા માટે, કંપની એક મોટા ઉત્પાદન યુનિટમાં સ્થળાંતર કરવાની અથવા હાલના ઉત્પાદક સાથે ભાગીદારી કરવાની યોજના ધરાવે છે.
ખર્ચના દ્રષ્ટિકોણથી, સપ્લાય ચેઇન એક મુખ્ય બાબત છે. જ્યારે વિમાનના બિલ ઓફ મટીરિયલ્સનો 80% હિસ્સો સ્થાનિક સ્તરેથી મેળવવામાં આવે છે, ત્યારે એવિઓનિક્સ અને બેટરી સેલ જેવા મુખ્ય ઘટકો હજુ પણ આયાત કરવામાં આવે છે, જે કુલ ઘટક ખર્ચના અડધાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે. ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર દ્વારા આ ઉચ્ચ-મૂલ્યવાળા ભાગોને સ્થાનિક બનાવવાની કંપનીની ક્ષમતા લાંબા ગાળાના નફાના માર્જિન અને ઉત્પાદન સ્વતંત્રતા નક્કી કરવામાં નિર્ણાયક પરિબળ બનશે.
રોકાણકારો માટે આ શા માટે મહત્વનું છે?
જોકે The ePlane Company એક ખાનગી સ્ટાર્ટઅપ છે અને સીધી રીતે શેરબજારમાં ઉપલબ્ધ નથી, તેની પ્રગતિ ભારતીય eVTOL અને ડ્રોન ઇકોસિસ્ટમ માટે એક બેરોમીટર તરીકે કાર્ય કરે છે. ઇલેક્ટ્રિક એર એમ્બ્યુલન્સ નેટવર્કના વિકાસ માટે વિશેષ હેલિપેડ, ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સોફ્ટવેર અને પાઇલટ તાલીમ સહિત મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રયાસોની જરૂર છે.
રોકાણકારો માટે, આ વિશિષ્ટ ક્ષેત્રનો વિકાસ વ્યાપક એરોસ્પેસ અને સંરક્ષણ સપ્લાય ચેઇનને અસર કરે છે. જેમ જેમ આવી કંપનીઓ સ્કેલ કરે છે, તેમ ઘરેલું બેટરી ઉત્પાદકો, વિશિષ્ટ ઘટક સપ્લાયર્સ અને પ્રિસિઝન એન્જિનિયરિંગ ફર્મ્સની માંગમાં સંભવિત વધારો થાય છે. તેનાથી વિપરીત, ઊંચી મૂડી જરૂરિયાત અને આવા એરોસ્પેસ પ્રોજેક્ટ્સ માટે લાંબા સમયગાળાને કારણે ઘણીવાર ઊંચા ખર્ચ (cash burn) થાય છે, જે આ ક્ષેત્રમાં પ્રારંભિક-તબક્કાની ટેકનોલોજી કંપનીઓમાં રોકાણ કરનારાઓ માટે એક સામાન્ય જોખમ રહે છે.
રોકાણકારોએ શું ટ્રૅક કરવું જોઈએ?
ભારતમાં એરોસ્પેસ અને ડ્રોન ક્ષેત્રના વિકાસને ટ્રેક કરતા રોકાણકારોએ ત્રણ મુખ્ય પરિબળો પર નજર રાખવી જોઈએ:
પ્રથમ, DGCA સર્ટિફિકેશનની પ્રગતિ, કારણ કે ભારતીય એવિએશન ક્ષેત્રમાં વિલંબનું સૌથી સામાન્ય કારણ નિયમનકારી અવરોધો છે.
બીજું, ઉત્પાદન ભાગીદાર મેળવવાની કંપનીની ક્ષમતા, જે ઉત્પાદન પ્રક્રિયાની માપનીયતા (scalability) વિશે સંકેતો આપશે.
ત્રીજું, ICATT ઓર્ડરની સ્થિતિ અને વાસ્તવિક ડિલિવરીના સમયપત્રક, જે પુષ્ટિ કરશે કે ભારતમાં એર એમ્બ્યુલન્સની માંગ નક્કર આવકમાં રૂપાંતરિત થઈ રહી છે કે નહીં.