DRDO એ સબમરીન માટે સ્વદેશી એર-ઈન્ડિપેન્ડન્ટ પ્રોપલ્શન (AIP) સિસ્ટમના વિકાસના બીજા તબક્કામાં પ્રવેશ કર્યો છે. આ ટેકનોલોજી ભારતીય નૌકાદળની Kalvari-class સબમરીન માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે, જેનું ફિટિંગ **2027** સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય છે.
સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ભારત આત્મનિર્ભરતા તરફ એક મોટું ડગલું માંડી રહ્યું છે. DRDO હવે એર-ઈન્ડિપેન્ડન્ટ પ્રોપલ્શન (AIP) સિસ્ટમના ડેવલપમેન્ટના આગલા ચરણમાં પહોંચ્યું છે. આ હાઇડ્રોજન-આધારિત ફ્યુઅલ સેલ ટેકનોલોજી સબમરીનને લાંબા સમય સુધી પાણીની અંદર રહેવાની શક્તિ આપશે, જેનાથી દુશ્મનની રડાર સિસ્ટમમાં પકડાઈ જવાનું જોખમ ઘટી જશે.
L&T અને Mazagon Dock ની ભૂમિકા
હાલમાં આ સિસ્ટમના એનર્જી મોડ્યુલનું પરીક્ષણ ચાલી રહ્યું છે. Larsen & Toubro (L&T) તેના હજીરા પ્લાન્ટ ખાતે ટ્રાયલ પ્રોટોકોલ્સ સંભાળી રહ્યું છે. એકવાર આ ટેકનોલોજી લેબોરેટરીમાંથી બહાર આવીને સફળ સાબિત થાય, પછી Mazagon Dock Shipbuilders Limited તેને ભારતીય નૌકાદળની Kalvari-class સબમરીનમાં ઈન્સ્ટોલ કરવાનું કામ કરશે. સરકારનું લક્ષ્ય 2027 સુધીમાં આ કામગીરી પૂર્ણ કરવાનું છે.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વ?
ડિફેન્સ સેક્ટરના રોકાણકારો માટે આ પ્રોજેક્ટ એક મોટી તક છે, કારણ કે તે વિદેશી સપ્લાયર્સ પરની નિર્ભરતા ઘટાડશે. જોકે, આ પ્રોજેક્ટમાં કેટલીક પડકારો પણ છે:
- ટેકનિકલ જટિલતા: સબમરીન જેવા જટિલ માળખામાં હાઈ-ટેક ફ્યુઅલ સેલને ફિટ કરવું એ ખૂબ જ સંવેદનશીલ કામગીરી છે.
- પ્રોજેક્ટ રિસ્ક: મોટા ડિફેન્સ પ્રોજેક્ટ્સમાં સમયમર્યાદામાં વિલંબ અને ખર્ચમાં વધારો થવાનું જોખમ હંમેશા રહેલું હોય છે.
રોકાણકારોએ હવે હજીરા પ્લાન્ટમાં થઈ રહેલા પાવર ટ્રાયલ્સના પરિણામો અને આ પ્રોજેક્ટની કામગીરી પર નજર રાખવી જોઈએ.