FY26 માં ભારતની ડિફેન્સ નિકાસે **62.66%** ના વધારા સાથે **₹38,424 કરોડ** નો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. હવે આ સેક્ટર માત્ર ઓર્ડર મેળવવાના તબક્કામાંથી આગળ વધીને કામગીરી પૂર્ણ કરવાના (Execution-led) તબક્કામાં પ્રવેશી રહ્યું છે, જ્યાં ડિલિવરી ટાઈમલાઈન સૌથી મહત્વની રહેશે.
ભારતીય ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર એક મોટા બદલાવના સાક્ષી બની રહ્યું છે. ફિસ્કલ યર 2026 ના આંકડા મુજબ, કુલ ડિફેન્સ એક્સપોર્ટ ₹38,424 કરોડ ના ઓલ-ટાઇમ હાઈ પર પહોંચી છે, જે પાછલા વર્ષની સરખામણીમાં 62.66% નો મોટો ઉછાળો દર્શાવે છે. આ સફળતા પાછળનું મુખ્ય કારણ પ્રોડક્ટ મિક્સમાં ફેરફાર છે, જેમાં હવે મિસાઈલ સિસ્ટમ્સ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
અગાઉ ભારતની નિકાસમાં મુખ્યત્વે એરક્રાફ્ટના સ્પેરપાર્ટ્સ અને નેવલ વેસલ્સનો દબદબો રહેતો હતો. જોકે, 2025-26 માં સ્થિતિ બદલાઈ છે. અત્યારે કુલ આર્મ્સ ટ્રાન્સફરમાં 41% હિસ્સો એકલી મિસાઈલ સિસ્ટમ્સનો છે, જે દર્શાવે છે કે ભારત હવે હાઈ-વેલ્યુ અને જટિલ ડિફેન્સ ટેક્નોલોજી એક્સપોર્ટ કરવામાં સફળ રહ્યું છે.
BrahMos મિસાઈલનો દમ
BrahMos સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલ પ્રોગ્રામ હવે ભારતની નિકાસ વ્યૂહરચનાનું ફ્લેગશિપ બની ગયો છે. ભારત હાલમાં ફિલિપાઈન્સ સાથે $700 થી $800 મિલિયન (આશરે) ના નવા સંભવિત સોદા માટે અદ્યતન ચર્ચા કરી રહ્યું છે. જો આ ડીલ ફાઈનલ થાય, તો તેમાં વધારાની 5 સિસ્ટમ્સ એટલે કે આશરે 60 મિસાઈલ્સનો સમાવેશ થશે, જે વર્ષ 2022 ના $375 મિલિયન ના પ્રારંભિક કરાર પછી એક મોટું પગલું હશે. આ ઉપરાંત ઇન્ડોનેશિયા, વિયેતનામ, UAE, થાઈલેન્ડ, બ્રાઝિલ અને દક્ષિણ આફ્રિકા જેવા દેશો પણ ભારતીય ટેક્નોલોજીમાં રસ દાખવી રહ્યા છે.
ઓર્ડર બુકથી એક્ઝિક્યુશન સુધીનો સફર
ડિફેન્સ સ્ટોક્સ માટે હવે નવો તબક્કો શરૂ થયો છે. વર્ષો સુધી રોકાણકારો માત્ર ઓર્ડર બુકના ગ્રોથ પર ધ્યાન આપતા હતા, પરંતુ હવે કંપનીઓની ખરી કસોટી તેમના 'એક્ઝિક્યુશન'માં છે. એટલે કે, કંપનીઓ પ્રોમિસ્ડ સમયમર્યાદામાં મિસાઈલ્સ અને સાધનો બનાવીને ડિલિવર કરી શકે છે કે નહીં, તે જોવું મહત્વનું રહેશે.
રોકાણકારોએ એ વાત સમજવી જોઈએ કે ડિફેન્સ પ્રોજેક્ટ્સ લાંબી મેન્યુફેક્ચરિંગ સાયકલ ધરાવે છે. જો ઉત્પાદન કે ટેસ્ટિંગમાં મોડું થાય, તો રેવન્યુ અને કેશ ફ્લો પર અસર પડી શકે છે. હાલમાં ઘણા ડિફેન્સ શેર્સમાં જે તેજી જોવા મળી રહી છે, તેમાં ભવિષ્યનો ગ્રોથ પહેલેથી જ ડિસ્કાઉન્ટેડ છે. જો કંપનીઓ અપેક્ષિત માર્જિન સાથે ઓર્ડર્સને આવકમાં ફેરવવામાં નિષ્ફળ જશે, તો ભાવમાં કરેક્શન આવી શકે છે.