Whalesbook
ઘરેલું ઉત્પાદનને મળશે વેગ!
કેન્દ્રિય બજેટ 2026 માં, સરકારે ભારતના એરોસ્પેસ અને ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રને નવી દિશા આપવા માટે મહત્વપૂર્ણ જાહેરાતો કરી છે. નાગરિક તાલીમ (Civilian Training) અને અન્ય એરક્રાફ્ટ માટે જરૂરી કમ્પોનન્ટ્સ પર બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી (Basic Customs Duty) સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં આવી છે. આ પહેલનો હેતુ દેશની ઘરેલું ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવાનો અને આત્મનિર્ભર સપ્લાય ચેઇન (Self-reliant Supply Chain) વિકસાવવાનો છે.
ડિફેન્સ એરક્રાફ્ટના પાર્ટ્સ, ખાસ કરીને મેન્ટેનન્સ, રિપેર અને ઓવરહોલ (MRO) ઓપરેશન્સ માટે જરૂરી કાચા માલ પર પણ આ છૂટછાટ લાગુ પડશે. આનાથી સંરક્ષણ યુનિટ્સની ખર્ચ-અસરકારકતા અને ઓપરેશનલ સજ્જતામાં સુધારો થશે. આ તમામ પગલાં ભારતને ગ્લોબલ લેવલ પર એરક્રાફ્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને MRO સેવાઓ માટે એક મુખ્ય હબ બનાવવા તરફ દોરી જશે.
સેક્ટર ડાયનેમિક્સ પર એક નજર
આ બજેટ જાહેરાતો ત્યારે આવી છે જ્યારે ભારત આગામી નાણાકીય વર્ષો (Fiscal Years) માટે એરોસ્પેસ અને ડિફેન્સ નિકાસ (Exports) વધારવાના મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યો ધરાવે છે. ડ્યુટી ઘટાડાથી ઉત્પાદન ખર્ચમાં 10-15% સુધીનો ઘટાડો થવાની ધારણા છે. જોકે, નાગરિક એવિએશન સેગમેન્ટમાં ખાસ કરીને વિશેષ પાર્ટ્સ માટે આયાત પર નિર્ભરતા હજુ પણ એક પડકાર છે.
Hindustan Aeronautics Limited (HAL), Bharat Dynamics Limited (BDL) અને Bharat Electronics Limited (BEL) જેવી મોટી ઘરેલું કંપનીઓ આનો લાભ લેવા માટે તૈયાર છે. HAL અને BDL મોટા ઓર્ડર બુક અને વિસ્તરણને કારણે પોઝિટિવ મોમેન્ટમ જોઈ રહ્યા છે, જ્યારે BEL તેના રડાર અને ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર સિસ્ટમ્સમાં વિસ્તરણ છતાં પ્રમાણમાં સ્થિર રહ્યું છે. Astra Microwave Products, જે મહત્વપૂર્ણ કમ્પોનન્ટ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, તે પણ વોલેટિલિટીનો સામનો કરી રહ્યું છે પરંતુ ઉપર તરફનો ટ્રેન્ડ દર્શાવે છે, જે સેક્ટરની વૃદ્ધિની સંભાવનાઓમાં રોકાણકારોનો રસ દર્શાવે છે.
ઐતિહાસિક રીતે, આવા બજેટ પ્રોત્સાહનોએ ડિફેન્સ PSU ને ટૂંકા ગાળાનો ફાયદો આપ્યો છે, પરંતુ લાંબા ગાળાનું પ્રદર્શન ઓર્ડર બુકના અમલીકરણ અને બજારની સ્થિતિ પર આધાર રાખે છે. નાગરિક એવિએશન મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્પેસ ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇનની જટિલતાઓ અને માંગમાં થતા ફેરફારો પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ રહે છે.
ભવિષ્યની દિશા અને આઉટલૂક
આ ડ્યુટી છૂટછાટનો લાંબા ગાળાનો પ્રભાવ 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' (Make in India) પહેલ સાથે તેના એકીકરણ અને પ્રાઇવેટ સેક્ટરની ભાગીદારી માટે સહાયક ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવાની સરકારની ક્ષમતા પર આધાર રાખશે. Boeing અને Airbus જેવી ગ્લોબલ મેન્યુફેક્ચરર્સ ભારતમાં તેમની ઉત્પાદન હાજરી ઊંડી બનાવી રહ્યા છે, જ્યારે ઘરેલું કંપનીઓ એકીકરણ અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી દ્વારા વિસ્તરણ કરી રહી છે. HAL માટે મોટા ઓર્ડર અને Tata Advanced Systems Limited માટે નવી ભાગીદારી કરારો જેવી તાજેતરની ઘટનાઓ વધેલી પ્રવૃત્તિ અને રોકાણ સૂચવે છે. આ બજેટરી પગલાંઓની સફળતા આખરે સ્થાનિકીકરણને વધુ ઊંડું કરવામાં, ખર્ચ સ્પર્ધાત્મકતા વધારવામાં અને એરોસ્પેસ અને ડિફેન્સ ક્ષેત્રમાં ભારતની મુખ્ય વૈશ્વિક ખેલાડી બનવાની મહત્વાકાંક્ષાને મજબૂત કરવામાં તેમના યોગદાન દ્વારા માપવામાં આવશે.