Defence PSUs: ૫ વર્ષ બાદ ૭ ડિફેન્સ કંપનીઓ પર ઉઠ્યા સવાલ, રિફોર્મ્સની સફળતા શંકાના દાયરામાં

ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ માં સરકારે ઐતિહાસિક Ordnance Factory Board ને ૭ સ્વતંત્ર Defence Public Sector Undertakings (DPSUs) માં વિભાજિત કર્યા તેને ૫ વર્ષ પૂરા થયા છે. આ રિફોર્મનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કાર્યક્ષમતા વધારવાનો હતો, પરંતુ હવે કંપનીઓની બેલેન્સ શીટ અને સપ્લાય ચેઈનમાં તેમની ભૂમિકાને લઈને ચિંતાઓ વધી રહી છે.

એકાઉન્ટિંગ અને રેવન્યુનો વિવાદ

રોકાણકારો અને એનાલિસ્ટ્સ માટે સૌથી મોટો મુદ્દો રેવન્યુ રિપોર્ટિંગનો છે. પહેલા આ ફેક્ટરીઓ એક સરકારી વિભાગ તરીકે કામ કરતી હતી, જ્યાં મટિરિયલની આપ-લે આંતરિક ગણાતી હતી. હવે આ વ્યવહારો 'કોમર્શિયલ સેલ્સ' તરીકે ગણાય છે, જેના કારણે ટર્નઓવરના આંકડા વાસ્તવિક ઉત્પાદન કરતા વધુ ફૂલેલા દેખાઈ શકે છે. જો આ આંતરિક ટ્રાન્ઝેક્શન્સનું ઝીણવટભર્યું વિશ્લેષણ કરવામાં ન આવે, તો કંપનીની પ્રોડક્શન ક્ષમતાનો અંદાજ ખોટો પડી શકે છે.

શોર્ટ-ટર્મ પ્રોફિટ વિરુદ્ધ લોંગ-ટર્મ ગ્રોથ

અગાઉ કંપનીઓનું મુખ્ય લક્ષ્ય ભારતીય સેના માટે વિશ્વસનીય હાર્ડવેર બનાવવાનું હતું. હવે કંપનીઓ EBITDA જેવા કોમર્શિયલ મેટ્રિક્સ પર ધ્યાન આપી રહી છે. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે આ ટૂંકા ગાળાના નફા પાછળ દોડવાની નીતિને કારણે લાંબા ગાળાના સંશોધન અને વિકાસ (R&D) ના પ્રોજેક્ટ્સ પાછળ રહી શકે છે.

ખાનગી ક્ષેત્ર સાથે બદલાતા સંબંધો

ઘણા મોટા ડિફેન્સ કોન્ટ્રાક્ટ હવે ખાનગી કંપનીઓને મળી રહ્યા છે, જેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય ટેક્નોલોજીનો લાભ લે છે. આ સ્થિતિમાં સરકારી ફેક્ટરીઓ માત્ર 'સેકન્ડરી સપ્લાયર' કે કોમ્પોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરર બની રહી છે. શું જાહેર ક્ષેત્ર પોતાની વર્ષો જૂની મહેનત અને ટેક્નોલોજીનું સંપૂર્ણ મૂલ્ય મેળવી રહ્યું છે? તે એક મોટો પ્રશ્ન છે.

આગામી સમયમાં, રોકાણકારોએ કંપનીના Order Book, સ્વદેશી R&D ની પ્રગતિ અને તેઓ જટિલ કોમ્બેટ પ્લેટફોર્મ બનાવવા તરફ કેવી રીતે આગળ વધે છે, તેના પર ચાંપતી નજર રાખવી પડશે.