ભારતના ડિફેન્સ સેક્ટરે 2029 સુધીમાં વાર્ષિક **₹3 લાખ કરોડ**નું ઉત્પાદન અને **₹50,000 કરોડ**ની નિકાસનું લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યું છે. 'આત્મનિર્ભર ભારત' હેઠળ આ યોજના લાંબા ગાળા માટે પોઝિટિવ છે, પરંતુ રોકાણકારોએ પ્રોજેક્ટ અમલીકરણ અને પોલિસી પરની નિર્ભરતા પર નજર રાખવી જરૂરી છે.
ડિફેન્સ મંત્રાલયે આગામી વર્ષો માટે મહત્વાકાંક્ષી રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે. વર્ષ 2014-15માં જે સ્વદેશી ઉત્પાદન માત્ર ₹46,429 કરોડ હતું, તે વધીને FY 2025-26માં રેકોર્ડ ₹1.78 લાખ કરોડ પર પહોંચ્યું છે. આ ગતિને જાળવી રાખવા માટે સરકારે FY 2026-27 માટે ₹7.85 લાખ કરોડનું સંરક્ષણ બજેટ ફાળવ્યું છે, જેમાં આધુનિકીકરણ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ₹2.19 લાખ કરોડની ખાસ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
હાર્ડવેરથી આગળ નીકળવાની વ્યૂહરચના
સરકાર હવે માત્ર હાર્ડવેર વેચવાને બદલે સર્વિસ ઇકોસિસ્ટમ પર ભાર મૂકી રહી છે. જેમાં મેઈન્ટેનન્સ, રિપેર અને ઓવરહોલ (MRO) જેવી સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. આનાથી કંપનીઓને વન-ટાઇમ વેચાણને બદલે રિકરિંગ આવક મળશે. હાલમાં ડિફેન્સ પ્રોડક્શનમાં ખાનગી સેક્ટરનો હિસ્સો વધીને 24% થયો છે, જે ડ્રોન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ જેવી ટેક્નોલોજીમાં ઝડપી પ્રગતિ સૂચવે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી અને જોખમ
ડિફેન્સ કંપનીઓના મજબૂત ઓર્ડર બુક હોવા છતાં, રોકાણકારોએ સાવધ રહેવું જોઈએ. મુખ્ય જોખમો નીચે મુજબ છે:
- કોન્ટ્રાક્ટની પ્રકૃતિ: ડિફેન્સ ઓર્ડર 'લમ્પી' (અનિયમિત) હોય છે, જેના કારણે ક્વાર્ટરલી પરિણામોમાં મોટી વધઘટ જોવા મળી શકે છે.
- ગ્રાહક પર નિર્ભરતા: મોટાભાગની કંપનીઓ માત્ર ડિફેન્સ મંત્રાલય પર જ નિર્ભર છે, જે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
- વેલ્યુએશન: સેક્ટરના શેર હાલમાં ઊંચા વેલ્યુએશન પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. પ્રોજેક્ટમાં નજીવો વિલંબ પણ સ્ટોક પ્રાઈસમાં મોટા ઘટાડાનું કારણ બની શકે છે.