RAKSHA Roadmap: ભારતનો ડિફેન્સ સેક્ટર માટે **10-વર્ષનો** માસ્ટર પ્લાન, જાણો રોકાણકારો માટે શું છે તક?

સંરક્ષણ મંત્રાલયે 8 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ અધિકૃત રીતે RAKSHA (Roadmap for Advancement, Knowledge, Security, and Holistic Autonomy) ફ્રેમવર્ક બહાર પાડ્યું છે. આ રણનીતિ 2026 થી 2036 સુધીના દાયકા માટે છે, જેનો મુખ્ય હેતુ ભારતની લશ્કરી ભાગીદારીને આધુનિક બનાવવાનો અને વૈશ્વિક શસ્ત્રોના ઉદ્યોગમાં ભારતનું સ્થાન મજબૂત કરવાનો છે. સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે આ નીતિ રજૂ કરતા જણાવ્યું કે હવે ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા સ્થાનિક ક્ષમતા વધારવા અને વિદેશી ભાગીદારો સાથે મળીને પ્રોડક્શન કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે.\n\nઆ રોડમેપ મુખ્યત્વે ચાર સ્તંભો પર આધારિત છે: વ્યૂહાત્મક દ્વિપક્ષીય ભાગીદારી, સંયુક્ત તાલીમ દ્વારા લશ્કરી ક્ષમતામાં વધારો, સ્વદેશી સાધનોની નિકાસ અને હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં સુરક્ષા. સ્થાનિક ડિફેન્સ ઉદ્યોગ માટે આ એક મોટો પોલિસી શિફ્ટ છે, જેનો હેતુ માત્ર જૂના સપ્લાયરો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સપ્લાય ચેઈનને વધુ વૈવિધ્યસભર બનાવવાનો છે.\n\n### ઘરેલું ડિફેન્સ ઉદ્યોગ પર અસર\n\nRAKSHA વ્યૂહરચના ભારતીય ડિફેન્સ કંપનીઓ માટે લાંબા ગાળાની 'પોલિસી ટેલવિન્ડ' (Policy Tailwind) સાબિત થઈ શકે છે. સરકાર હવે પબ્લિક સેક્ટર (DPSUs) અને પ્રાઈવેટ મેન્યુફેક્ચરર્સ બંનેને ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનમાં સામેલ કરવા માંગે છે. જે કંપનીઓ એડવાન્સ કમ્પોનન્ટ્સ માટે સંયુક્ત વિકાસ કે મેન્યુફેક્ચરિંગના કોન્ટ્રાક્ટ મેળવી શકશે, તેમને સૌથી વધુ ફાયદો થવાની શક્યતા છે. જો કે, આનો લાભ કંપનીઓ કેટલી ઝડપથી નવી ટેકનોલોજી અપનાવે છે અને પ્રોડક્શન સ્કેલ કેવી રીતે વધારી શકે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.\n\n### ઓપરેશનલ જોખમો અને પડકારો\n\nઆ નીતિ સ્વાયત્તતા વધારવા માટે છે, પરંતુ તે કેટલાક ઓપરેશનલ જોખમો પણ લાવે છે. વિવિધ દેશોમાંથી સાધનો લાવવાને કારણે લશ્કરી ઇન્વેન્ટરી જટિલ બની શકે છે, જે ઇન્ટરઓપરેબિલિટીના પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. આનાથી મેન્ટેનન્સ કોસ્ટ અને લોજિસ્ટિક્સમાં ખર્ચ વધી શકે છે. ઉપરાંત, વિદેશી ભાગીદારો કેટલી સંવેદનશીલ ટેકનોલોજી શેર કરશે, તે એક મોટું પ્રશ્નચિહ્ન છે. જો ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર માત્ર એસેમ્બલી સુધી મર્યાદિત રહે તો માર્જિન અને ઇનોવેશન પર તેની અસર મર્યાદિત રહી શકે છે.