ભારતીય અંતરિક્ષ એજન્સી ISRO હવે તેના હેવી-લિફ્ટ LVM3 રોકેટના ઉત્પાદન અને કોમર્શિયલ કામગીરી ખાનગી ક્ષેત્રને સોંપવા જઈ રહી છે. L&T, Adani અને JSW જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ આ પ્રોજેક્ટમાં રસ દાખવી રહી છે.
અંતરિક્ષ ક્ષેત્રમાં ખાનગીકરણનું મોટું પગલું
ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠન (ISRO) હવે તેના શક્તિશાળી રોકેટ 'બાહુબલી' તરીકે ઓળખાતા Launch Vehicle Mark-3 (LVM3) ના ઉત્પાદનને ખાનગી હાથોમાં સોંપવા માટે તૈયાર છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતની લોન્ચિંગ ક્ષમતામાં અનેકગણો વધારો કરવાનો છે, જેથી ISRO પોતે વધુ એડવાન્સ રિસર્ચ અને સાયન્ટિફિક મિશન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે.
કઈ કંપનીઓ રેસમાં છે?
આ પ્રોજેક્ટ માટે દેશના મોટા ઔદ્યોગિક જૂથોમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. જેમાં Larsen & Toubro, Adani Defence & Aerospace અને Mahindra Group આ તકને ઝીલવા માટે તૈયાર છે. આ ઉપરાંત JSW, Solar Industries, Bharat Forge અને Inox India જેવી કંપનીઓ પણ પ્રોજેક્ટની ટેકનિકલ માંગણીઓ અને તેની જટિલતાને તપાસી રહી છે. આ કંપનીઓ માટે એન્ડ-ટુ-એન્ડ ડિઝાઇન, પ્રપલ્શન સિસ્ટમ્સ અને વ્હીકલ ઇન્ટિગ્રેશન જેવા ક્ષેત્રોમાં પ્રવેશવાની મોટી તક છે.
પ્રોજેક્ટનું ગણિત અને જોખમ
ઓક્ટોબર 2026 થી શરૂ થનારી બિડિંગ પ્રક્રિયા બાદ, પસંદ કરાયેલી કંપનીએ 42 મહિના સુધી ટેકનોલોજી એબ્સોર્પ્શન પિરિયડમાંથી પસાર થવું પડશે. આ સમયગાળો એટલા માટે મહત્વનો છે જેથી ISRO ની દાયકાઓની વિશ્વસનીયતા જળવાઈ રહે. રોકાણકારો માટે આ એક આકર્ષક ક્ષેત્ર છે, પરંતુ સાથે જ કેપિટલ-ઈન્ટેન્સિવ હોવાથી તેમાં અમલીકરણના જોખમો પણ રહેલા છે. આગામી સમયમાં કઈ કંપની આ કોન્ટ્રાક્ટ જીતે છે તે જોવું રોકાણકારો માટે ખૂબ મહત્વનું રહેશે.