Whalesbook
માર્કેટમાં શા માટે ધોવાણ?
ઓપરેશન સિંદૂર (Operation Sindoor) જેવી ઘટનાઓ બાદ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પ્રત્યે સરકારની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવતી આ Record સંરક્ષણ ફાળવણી, શેરબજારને પ્રભાવિત કરવામાં નિષ્ફળ રહી. બજેટ બાદ તરત જ, Nifty India Defence Index લગભગ 9% ગગડી ગયો. Bharat Dynamics Limited, Hindustan Aeronautics Limited અને Bharat Electronics Limited જેવી મોટી કંપનીઓના શેરમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો. આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ બજારની આક્રમક અપેક્ષાઓ અને નવા ટેક્સનો બોજ છે, જેના કારણે માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાં ભારે ધોવાણ થયું.
અપેક્ષા કરતાં ઓછો Capital Expenditure અને STTનો માર
નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે કુલ સંરક્ષણ ખર્ચ ₹7,84,678 કરોડ જાહેર કર્યો છે, જે ગત વર્ષના ₹6,81,210 કરોડ કરતાં 15% વધુ છે. આમાં આધુનિકીકરણ અને સંપત્તિ નિર્માણ માટેનો Capital Outlay ₹2,19,306 કરોડ સુધી વધારવામાં આવ્યો છે, જે ગત વર્ષ કરતાં 21.8% નો મોટો ઉછાળો દર્શાવે છે. જોકે, બજારના ઘણા વિશ્લેષકો 25% ના વધારાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા હતા, તેથી આ આંકડો અપેક્ષા કરતાં ઓછો પડ્યો અને પ્રોફિટ-બુકિંગ જોવા મળ્યું. આ ઉપરાંત, બજેટમાં ડેરિવેટિવ્ઝ (Derivatives) પર સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) માં પણ નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે – ફ્યુચર્સ (Futures) પર 0.02% થી વધીને 0.05% અને ઓપ્શન્સ (Options) પર 0.1% થી વધીને 0.15% કરવામાં આવ્યો. આ પગલાને કારણે ઇક્વિટી માર્કેટમાં આક્રમક વેચવાલી શરૂ થઈ, જેના પરિણામે 1 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ Sensex અને Nifty બંને લગભગ 1.96% ઘટ્યા.
'આત્મનિર્ભર ભારત' અને સંશોધન પર ભાર
FY27 માટે ભારતના સંરક્ષણ બજેટમાં સ્વદેશી ઉત્પાદનને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે. 'આત્મનિર્ભર ભારત' (Atmanirbhar Bharat) પહેલ હેઠળ ઘરેલું ખરીદી માટે ₹1.39 લાખ કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે, જે Capital Acquisition બજેટના લગભગ 75% છે. આ લાંબા ગાળાની નીતિ સાથે સુસંગત છે, જે આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડીને આત્મનિર્ભર સંરક્ષણ ઔદ્યોગિક આધારને પ્રોત્સાહન આપે છે. સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) માટે પણ ફાળવણી વધારીને ₹29,100.25 કરોડ કરવામાં આવી છે, જે ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિ પર ભાર મૂકે છે. ઐતિહાસિક રીતે, બજેટની અપેક્ષાએ સંરક્ષણ શેરોમાં મોટી તેજી જોવા મળી હતી, જેમાં Nifty India Defence Index ફેબ્રુઆરી 2025 થી 22.29% વધ્યો હતો. મે 2025 માં થયેલ ઓપરેશન સિંદૂર અને એપ્રિલ 2025 ના પહલગામ આતંકી હુમલા જેવી ઘટનાઓના પગલે, સરકાર લશ્કરી સજ્જતા વધારવા અને ઉપકરણોની ખામીઓને દૂર કરવા માંગે છે. જોકે, સંરક્ષણ ક્ષેત્રને નોંધપાત્ર ફાળવણી મળી હોવા છતાં, પરિવહન ક્ષેત્ર (Transport Sector)ને સૌથી વધુ બજેટ ફાળવણી મળી, જેમાં રેલવે અને રોડ માટે પણ મોટી વૃદ્ધિ જોવા મળી. સરકારે નાણાકીય ચોકસાઈ જાળવી રાખી, FY27 માટે 4.3% ના ફિસ્કલ ડેફિસિટ (Fiscal Deficit) નું લક્ષ્ય રાખ્યું છે.
ટૂંકા ગાળાની અસ્થિરતા, લાંબા ગાળાની તેજીની સંભાવના
બજારની તાત્કાલિક પ્રતિક્રિયા નકારાત્મક હોવા છતાં, ભારતીય સંરક્ષણ ક્ષેત્ર માટે લાંબા ગાળાનો દૃષ્ટિકોણ હકારાત્મક રહેવાની ધારણા છે. 'આત્મનિર્ભર ભારત' પર સતત ભાર, આધુનિકીકરણની જરૂરિયાતો અને વધતી નિકાસ મહત્વાકાંક્ષાઓ ભવિષ્યના વિકાસ માટે મજબૂત પાયો પૂરો પાડે છે. વિશ્લેષકો Capital Expenditure માં સતત વધારાની અપેક્ષા રાખે છે, જેમાં ડ્રોન, ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ અને AI-સક્ષમ સિસ્ટમ્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં ટેકનોલોજી-આધારિત પ્રોગ્રામ્સ મુખ્ય લાભાર્થી બનવાની શક્યતા છે. તાજેતરના STT વધારાથી ટૂંકા ગાળાની અસ્થિરતા આવી શકે છે અને ડેરિવેટિવ ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ પર અસર થઈ શકે છે, પરંતુ સંરક્ષણ ક્ષમતાઓ માટે અંતર્ગત માંગ અને ઘરેલું ઉદ્યોગ માટે સરકારી સમર્થન રોકાણકારોનો રસ જાળવી રાખશે તેવી અપેક્ષા છે. મજબૂત ઓર્ડર બુક અને કાર્યક્ષમ અમલીકરણ ક્ષમતાઓ ધરાવતી કંપનીઓ બજારની વધઘટને નેવિગેટ કરવા અને ક્ષેત્રના વિસ્તરણનો લાભ લેવા માટે સારી સ્થિતિમાં છે.