ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਨੇ ਰਚਿਆ ਇਤਿਹਾਸ! ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਸ਼ੁਰੂ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ

ਨਵੀਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਹੱਤਵ

ਇਹ ਨਵਾਂ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਨਕ ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਅਡਵਾਂਸਡ ਸਿੰਗਾਸ (Syngas) ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਭਾਰਤ ਦੀ ਈਂਧਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪੱਖੀ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗੈਲਵੇਨਾਈਜ਼ਿੰਗ, ਕਲਰ ਕੋਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬਲਾਸਟ ਫਰਨੇਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਈਂਧਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਸਟੀਲ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਬਨ ਐਮਿਸ਼ਨ (Carbon Emissions) ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।

ਦੇਸ਼ ਲਈ ਕਿਉਂ ਹੈ ਇਹ ਅਹਿਮ?

ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾਪੂਰਨ ਸਟੀਲ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਟੀਚਿਆਂ (Green Targets) ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਰੇਲੂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਈਂਧਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਰੀ ਉਦਯੋਗ (Greener Industry) ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ

ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ (JSPL) ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗੁਲ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇਕ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। JSPL ਨੇ ਅੰਗੁਲ ਅਤੇ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 20 ਲੱਖ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਦੋ ਹੋਰ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ DRI ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਅੰਗੁਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ₹569.05 ਕਰੋੜ ਸਮੇਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਨੂੰ DRI ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਐਮਿਸ਼ਨ ਕੈਪਚਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। JSPL ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ DRI-ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਆਰਕ ਫਰਨੇਸ (Electric Arc Furnace) ਵਿਧੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ (Key Impacts)

• ਈਂਧਨ ਆਜ਼ਾਦੀ: ਭਾਰਤ ਸਟੀਲ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਈਂਧਨ (Fossil Fuels) 'ਤੇ ਘੱਟ ਨਿਰਭਰ ਰਹੇਗਾ।
• ਹਰੀ ਸਟੀਲ: ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ ਐਮਿਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
• ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਲੀਡਰ: ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਨਵੀਆਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ-ਪੱਖੀ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
• ਸਿੰਗਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਫਰਨੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਈਂਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਐਮਿਸ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ।

ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਫੋਰੈਕਸ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ (Forex Violations) ਅਤੇ ਕੋਲ ਬਲਾਕ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ (Sustainability) 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਯੋਗ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ।

ਇੰਡਸਟਰੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ

ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ DRI ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼, ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ (Tata Steel) ਅਤੇ JSW ਸਟੀਲ (JSW Steel) ਵੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ ਕਾਰਬਨ ਤੀਬਰਤਾ (Carbon Intensity) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ (Renewable Energy) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ JSW ਸਟੀਲ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਅਡਵਾਂਸਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਕੁਸ਼ਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਨ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸਾਂ (Green Practices) ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਅੰਕੜੇ (Key Figures)

• ਨਿਵੇਸ਼: ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ DRI ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ $12 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼।
• ਸਥਿਰਤਾ ਟੀਚੇ: 2030 ਤੱਕ ਕਾਰਬਨ ਐਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ 35% ਤੱਕ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ 2047 ਤੱਕ ਨੈੱਟ-ਜ਼ੀਰੋ (Net-Zero) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ।

ਅੱਗੇ ਕੀ?

• ਵਿਆਪਕ ਅਪਣੱਤ: ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੋਲ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ (National Coal Gasification Mission) ਵਰਗੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ।
• ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰਗਤੀ: ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਲੀਨ ਟੈਕ (Clean Tech) ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (Integrate) ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ।
• ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ: ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨਾਂ (Incentives) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੋ, ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਹਨ।
• ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ: ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ, ਲਾਗਤ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ (Cost Efficiency) ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕਾਰਬਨ ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ (Carbon Footprint) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੇਖੋ।