ऑईल इंडियाची मोठी झेप! Critical Minerals संशोधनासाठी CSIR-IMMT सोबत करार

ऑईल इंडिया आणि CSIR-IMMT यांच्यात Critical Minerals संशोधनासाठी करार

Oil India Limited (OIL) ने 30 मार्च 2026 रोजी CSIR-Institute of Minerals and Materials Technology (CSIR-IMMT) सोबत एक महत्त्वपूर्ण करार केला आहे. हा करार ऊर्जा सुरक्षा वाढवण्यासाठी आणि OIL च्या व्यवसायात वैविध्य आणण्यासाठी 'National Critical Mineral Mission' (NCMM) च्या ध्येयांशी सुसंगत आहे.

काय घडले?

या करारानुसार, CSIR-IMMT ला 'National Critical Mineral Mission' (NCMM) अंतर्गत Critical Minerals साठी 'Centre of Excellence' म्हणून मान्यता मिळाली आहे. या सहकार्यामुळे Critical Minerals वर लक्ष केंद्रित करणारे संयुक्त संशोधन प्रकल्प राबवले जातील, जे राष्ट्रीय विकासासाठी सरकारचे आत्मनिर्भरतेचे ध्येय पूर्ण करण्यास मदत करतील.

हे भागीदारी का महत्त्वाची आहे?

OIL च्या पारंपारिक तेल आणि वायू व्यवसायाच्या पलीकडे जाऊन विविधीकरण करण्याच्या धोरणात हा करार एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. Critical Minerals हे भारताच्या ऊर्जा संक्रमण (energy transition), संरक्षण, अंतराळ आणि प्रगत तंत्रज्ञान क्षेत्रांसाठी अत्यंत आवश्यक आहेत, त्यामुळे देशांतर्गत पुरवठा साखळी (supply chains) मजबूत करणे महत्त्वाचे आहे. या भागीदारीमुळे Critical Mineral मालमत्तेवर प्रक्रिया करणे आणि त्यांचा विकास करणे यासाठी CSIR-IMMT च्या संशोधन कौशल्याचा उपयोग होईल.

उपक्रमाची पार्श्वभूमी

भारताने FY 2024-25 ते FY 2030-31 या कालावधीसाठी 'National Critical Mineral Mission' (NCMM) सुरू केली आहे. Critical Minerals च्या पुरवठा साखळीला मजबूत करण्यासाठी या मिशनसाठी मोठे बजेट (₹16,300 कोटी) निश्चित करण्यात आले आहे. OIL देखील या मिशनचा भाग म्हणून Critical Minerals मध्ये विविधीकरण करत आहे, कारण स्वच्छ ऊर्जा आणि धोरणात्मक उद्योगांसाठी त्यांचे महत्त्व वाढत आहे. कंपनीने यापूर्वीच ग्राफाइट, व्हॅनेडियम आणि पोटॅश सारख्या खनिजांसाठी देशांतर्गत शोध ब्लॉक (exploration blocks) सुरक्षित केले आहेत. CSIR-IMMT हे NCMM अंतर्गत Critical Mineral संशोधनाला प्रोत्साहन देणाऱ्या सात केंद्रांपैकी एक आहे.

याचा ऑईल इंडियासाठी काय अर्थ आहे?

• OIL ला CSIR-IMMT चे Mineral Processing आणि संशोधन अभ्यासातील विशेष ज्ञान मिळेल.
• या भागीदारीमुळे OIL च्या नवीन Critical Mineral मालमत्तांसाठी संशोधन प्रक्रियेला गती मिळेल.
• हे 'National Critical Mineral Mission' च्या चौकटीत OIL चे स्थान अधिक मजबूत करेल.
• या सहकार्यामुळे भारतातील Critical Minerals क्षेत्रात मजबूत स्थान निर्माण करण्याच्या OIL च्या वचनबद्धतेवर जोर दिला जाईल.

इंडस्ट्रीतील प्रतिस्पर्धी

OIL ऊर्जा आणि Critical Minerals क्षेत्रात विस्तार करत असताना, इतर कंपन्याही नवीन क्षेत्रांमध्ये प्रवेश करत आहेत. ONGC सारखे प्रतिस्पर्धी नवीन ऊर्जा स्त्रोतांवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. Hindustan Copper Limited आणि IREL (India) Limited यांसारख्या कंपन्या Critical Minerals क्षेत्रात थेट सहयोगी किंवा सक्रिय भागीदार आहेत, जे उद्योगातील व्यापक कल दर्शवते.

मिशनसाठी निधी

'National Critical Mineral Mission' (NCMM) साठी FY2024-25 ते FY2030-31 या कालावधीत ₹16,300 कोटी इतका निधी मंजूर करण्यात आला आहे. या काळात सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (PSUs) मिशनच्या उद्दिष्टांना समर्थन देण्यासाठी अतिरिक्त ₹18,000 कोटी गुंतवतील अशी अपेक्षा आहे.

पुढील पाऊले

गुंतवणूकदार आणि भागधारक खालील बाबींवर लक्ष ठेवतील:

• OIL आणि CSIR-IMMT यांच्यातील संयुक्त संशोधन प्रकल्पांची सुरुवात आणि त्यांची प्रगती.
• OIL ने संपादित केलेल्या ब्लॉक्ससाठी खनिज प्रक्रिया आणि विकासाच्या अभ्यासाचे निकाल.
• OIL द्वारे Critical Minerals क्षेत्रातील आणखी काही अधिग्रहण किंवा भागीदारी.
• NCMM आणि संबंधित संशोधनासाठी सरकारी धोरणे आणि आर्थिक पाठबळ.
• AI आणि Machine Learning चा Critical Mineral शोधामध्ये OIL द्वारे कसा वापर केला जाईल.