NHPC ला मोठा दिलासा! अरुणाचल प्रदेशात ₹26,069 कोटींचा जलविद्युत प्रकल्प मंजूर

मोठ्या ऊर्जा प्रकल्पाला सरकारी हिरवा कंदील

केंद्रीय मंत्रिमंडळ आर्थिक व्यवहार समितीने (CCEA) NHPC लिमिटेडच्या महत्वाकांक्षी १७२० मेगावॅट (MW) क्षमतेच्या कमला जलविद्युत प्रकल्पाला आज अंतिम मंजुरी दिली आहे. या प्रकल्पासाठी एकूण ₹26,069.50 कोटींची गुंतवणूक अपेक्षित आहे. हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यावर दरवर्षी ६८७० दशलक्ष युनिट्स (MUs) वीज निर्मिती करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

संयुक्त उद्यम आणि आर्थिक सहाय्य

हा प्रकल्प NHPC आणि अरुणाचल प्रदेश सरकार यांच्या संयुक्त विद्यमाने (Joint Venture) उभारला जाईल. विशेष म्हणजे, केंद्र सरकार या प्रकल्पाला आर्थिक सहाय्य देखील पुरवणार आहे. यामध्ये पूर नियंत्रणासाठी (Flood Moderation) ₹४,७४३.९८ कोटी, पायाभूत सुविधांसाठी (Infrastructure) ₹१,३४० कोटी आणि राज्याच्या इक्विटीसाठी (State's Equity) ₹७५० कोटी केंद्रीय वित्तीय सहाय्य (Central Financial Assistance) म्हणून दिले जाणार आहेत.

ऊर्जा सुरक्षा आणि विकास

अरुणाचल प्रदेशासारख्या राज्यात जिथे जलविद्युत क्षमता प्रचंड आहे, तिथे या प्रकल्पाला मंजुरी मिळणे हे NHPC साठी एक मोठे पाऊल आहे. यामुळे कंपनीची अपारंपरिक ऊर्जा निर्मिती क्षमता वाढेल आणि देशाच्या ऊर्जा सुरक्षेला बळ मिळेल. त्याचबरोबर, हा प्रकल्प स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना देईल आणि परिसरातील पायाभूत सुविधांच्या विकासातही मदत करेल.

NHPC चा अनुभव आणि आव्हाने

NHPC ही भारतातील सर्वात मोठी जलविद्युत उत्पादक कंपनी आहे आणि त्यांना अरुणाचल प्रदेशात मोठे प्रकल्प हाताळण्याचा अनुभव आहे. मात्र, यापूर्वी सुबनसिरी लोअर एचईपी (Subansiri Lower HEP) सारख्या प्रकल्पांना उशीर आणि खर्चात वाढ यांसारख्या समस्यांना सामोरे जावे लागले होते. हा नवीन प्रकल्प देखील संयुक्त उद्यम असल्याने निर्णय प्रक्रियेत किंवा अंमलबजावणीत काही गुंतागुंत निर्माण होण्याची शक्यता आहे. तसेच, ८ वर्षांचा (९६ महिने) मोठा कालावधी पाहता, खर्च वाढण्याचा किंवा वेळेत विलंब होण्याचा धोका नाकारता येत नाही.

इतर कंपन्यांशी तुलना

NHPC प्रामुख्याने जलविद्युत क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित करते. याउलट, NTPC लिमिटेड ही देशातील सर्वात मोठी ऊर्जा उत्पादक आहे, जिच्याकडे थर्मल, हायड्रो आणि नवीकरणीय ऊर्जा यांसारख्या विविध स्रोतांचा समावेश आहे. SJVN लिमिटेड देखील हिमालयीन प्रदेशात मोठे जलविद्युत प्रकल्प विकसित करण्यात सक्रिय आहे.

NHPC ची सध्याची स्थिती

३१ मार्च २०२३ पर्यंत, NHPC ची एकूण स्थापित क्षमता सुमारे ७,०९० मेगावॅट (MW) होती, जी प्रामुख्याने जलविद्युत स्रोतांवर आधारित होती. कंपनीचे कर्ज-इक्विटी गुणोत्तर (Debt-to-Equity Ratio) अंदाजे १.२५ होते, जे नवीन प्रकल्पांसाठी व्यवस्थापित करण्यायोग्य मानले जाते.

पुढील वाटचाल

या मंजुरीनंतर, NHPC आता अरुणाचल प्रदेश सरकारसोबत संयुक्त उद्यम कराराला अंतिम रूप देईल. त्यानंतर आवश्यक पर्यावरण आणि नियामक परवानग्या मिळवून प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू केले जाईल.