प्रकल्पाचे तपशील:
गुजरात एनर्जी डेव्हलपमेंट एजन्सी (GEDA) ने 5 एप्रिल 2026 रोजी Coal India Limited (CIL) साठी 100 MW क्षमतेच्या सौर ऊर्जा प्रकल्पाचे अधिकृत कमिशनिंग सर्टिफिकेट जारी केले आहे. 31 मार्च 2026 पासून हा प्रकल्प कार्यान्वित झाला आहे. बनासकांठा जिल्ह्यातील देसा तालुक्यातील भद्राळी गावात उभारण्यात आलेला हा प्रकल्प CIL च्या नूतनीकरणक्षम ऊर्जा क्षमतेत 100 MW ची भर घालतो.
धोरणात्मक महत्त्व आणि परिणाम:
हा प्रकल्प कोळशावर आधारित ऊर्जा निर्मिती पलीकडे जाऊन, CIL च्या ऊर्जा उत्पादन स्रोतांमध्ये विविधता आणण्याच्या धोरणातील एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. या 100 MW सौर प्रकल्पाने स्वच्छ ऊर्जा क्षमता त्वरित वाढवली आहे, ज्यामुळे CIL च्या नूतनीकरणक्षम ऊर्जा पोर्टफोलिओला बळकटी मिळाली आहे. हे भारताच्या राष्ट्रीय नूतनीकरणक्षम ऊर्जा उद्दिष्टांशी, CIL च्या कार्बन उत्सर्जन कमी करण्याच्या वचनबद्धतेशी आणि नेट-झिरो (Net-Zero) महत्त्वाकांक्षेशी सुसंगत आहे.
CIL ची नूतनीकरणक्षम ऊर्जा उद्दिष्ट्ये:
भारतातील सर्वात मोठी कोळसा उत्पादक कंपनी म्हणून, CIL नूतनीकरणक्षम ऊर्जा क्षेत्रात वेगाने विस्तार करत आहे. कंपनीचे 2027-28 पर्यंत 3 GW आणि 2029-30 पर्यंत एकूण 9.5 GW नूतनीकरणक्षम ऊर्जा क्षमता स्थापित करण्याचे लक्ष्य आहे. 2025-26 पर्यंत 3 GW सौर ऊर्जा कार्यक्रमाची अंमलबजावणी केली जात आहे. विशेष म्हणजे, CIL ने FY26 च्या जानेवारीपर्यंत आपले सौर भांडवली खर्च (Solar Capex) लक्ष्य ओलांडले आहे, जे प्रकल्पांच्या वेगाने अंमलबजावणीचे संकेत देते.
कार्यान्वयन आणि पर्यावरणीय विचार:
नूतनीकरणक्षम ऊर्जेतील विस्तारानंतरही, CIL च्या मुख्य कोळसा खाणकामांवर लक्ष ठेवले जात आहे. काही भूतकाळातील रिपोर्ट्समध्ये खाणींमध्ये हवा आणि जल प्रदूषण नियंत्रणासारख्या पर्यावरणीय नियमांचे पालन न केल्याची नोंद आहे. तसेच, सौर ऊर्जा आणि कोळसा प्लांट्सच्या उत्पादन क्षमतेतील लवचिकतेचे एकत्रीकरण हे एक कार्यान्वयन आव्हान आहे.
स्पर्धात्मक वातावरण:
CIL चा नूतनीकरणक्षम ऊर्जा विस्तार हा अत्यंत स्पर्धात्मक बाजारात होत आहे. NTPC Limited, भारताची सर्वात मोठी पॉवर युटिलिटी, 2032 पर्यंत 60 GW नूतनीकरणक्षम ऊर्जा क्षमता गाठण्याचे लक्ष्य ठेवत आहे, तर Tata Power देखील नूतनीकरणक्षम ऊर्जेत आक्रमकपणे गुंतवणूक करत आहे.
मुख्य आकडेवारी आणि लक्ष्य:
CIL ने 2027-28 पर्यंत 3 GW आणि 2029-30 पर्यंत 9.5 GW नूतनीकरणक्षम ऊर्जा क्षमता स्थापित करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. FY26 च्या जानेवारीपर्यंत ₹961 कोटी सौर भांडवली खर्चावर (Solar Capex) खर्च करण्यात आले आहेत, जे गुंतवणुकीचा वेग दर्शवते.
पुढील वाटचाल:
गुंतवणूकदार CIL च्या इतर चालू असलेल्या आणि नियोजित नूतनीकरणक्षम ऊर्जा प्रकल्पांच्या प्रगतीवर लक्ष ठेवतील. या क्षेत्रातील आर्थिक कामगिरी आणि महसूल योगदान महत्त्वाचे ठरेल. तसेच, कंपनी बॅटरी स्टोरेज किंवा ग्रीन हायड्रोजनसारख्या इतर स्वच्छ ऊर्जा तंत्रज्ञानामध्ये किती विविधता आणते, हे पाहणेही औत्सुक्याचे ठरेल.
