Indian Energy Exchange (IEX) ने Q1 FY27 मध्ये एकूण वीज व्यापारात **१५.९%** वाढ नोंदवली असून तो **३७,५३४ MU** पर्यंत पोहोचला आहे. वाढती मागणी आणि तीव्र हवामानामुळे याला चालना मिळाली. मात्र, रिन्यूएबल एनर्जी सर्टिफिकेट (REC) व्हॉल्यूममध्ये **८१.४%** ची मोठी घट झाली आहे.
Indian Energy Exchange Q1 FY27: कामगिरीचा आढावा
इंडियन एनर्जी एक्सचेंज (IEX) वर आर्थिक वर्ष २०२७ च्या पहिल्या तिमाहीत (Q1 FY27) एकूण वीज व्यापारात मागील वर्षाच्या तुलनेत १५.९% वाढ होऊन तो ३७,५३४ MU पर्यंत पोहोचला आहे.
मुख्य मुद्दे:
- वीज व्यापार वाढला: एकूण वीज व्यापार १५.९% वाढून ३७,५३४ MU झाला.
- रिअल-टाइम मार्केट (RTM) ची कमाल: RTM सेगमेंटमध्ये २३.५% वाढ होऊन व्हॉल्यूम १६,०१९ MU पर्यंत पोहोचला.
- REC व्हॉल्यूममध्ये घसरण: रिन्यूएबल एनर्जी सर्टिफिकेट (REC) व्यापारात ८१.४% नी मोठी घट होऊन तो ९.७७ लाख युनिट्सवर आला.
यामागे कारण काय?
राष्ट्रीय स्तरावर विजेची मागणी वाढली आहे, जी Q1 FY27 मध्ये ४८५.४ BU पर्यंत पोहोचली. मे २०२६ मध्ये उष्णतेच्या लाटा आणि मान्सूनला उशीर झाल्यामुळे विजेची मागणी २७०.८ GW एवढी विक्रमी पातळीवर गेली होती. या वाढत्या मागणीमुळे आणि वीज पुरवठ्यातील तफावतीमुळे डे-अहेड (Day-Ahead) आणि रिअल-टाइम मार्केट सेगमेंटमध्ये वीज दरांमध्ये वाढ झाली, ज्याचा फायदा IEX च्या मुख्य वीज व्यापाराला झाला.
REC मार्केटमधील चिंता
त्याउलट, रिन्यूएबल एनर्जी सर्टिफिकेट (REC) मार्केट सध्या काही संरचनात्मक समस्यांशी झुंजत आहे. विक्रीसाठी आलेल्या बिड्समध्ये (Sell Bids) मोठी घट झाल्यामुळे क्लिअरिंग प्राइस (Clearing Price) वाढल्या आहेत. यामुळे सर्टिफिकेट्सचा व्यापार करणे कठीण झाले असून व्हॉल्यूमवर नकारात्मक परिणाम झाला आहे. जून २०२६ पर्यंत REC व्हॉल्यूममध्ये मागील वर्षाच्या तुलनेत ९२.३% ची घट दिसून आली.
पुढे काय?
गुंतवणूकदार आता याकडे लक्ष ठेवून असतील की विजेच्या वाढत्या मागणीच्या पाठिंब्याने वीज व्यापारातील ही सकारात्मक गती कायम राहते का. REC मार्केटमधील आव्हानांना सामोरे जाण्याची कंपनीची क्षमता, जसे की लिक्विडिटी वाढवणे आणि किमतीतील अस्थिरता व्यवस्थापित करणे, हे महत्त्वाचे ठरेल. एक्सचेंजची कामगिरी राष्ट्रीय वीज मागणी आणि हवामानातील बदलांवर अवलंबून राहील.
धोके:
मुख्य धोक्यांमध्ये राष्ट्रीय वीज मागणीत घट, पीक डिमांडमध्ये (Peak Demand) लक्षणीय घट किंवा स्थिर हवामानाचा दीर्घकाळ टिकणारा काळ यांचा समावेश होतो, ज्यामुळे रिअल-टाइम पॉवर ॲडजस्टमेंटची गरज कमी होऊ शकते. REC मार्केटमधील सततचे आकुंचन देखील एक धोका आहे, जर बाजारपेठेतील सहभागी आणि नियामक यांनी त्यावर तोडगा काढला नाही.