NHPC ને મળી મંજૂરી: અરુણાચલ પ્રદેશમાં ₹26,069 કરોડનો મોટો હાઇડ્રો પ્રોજેક્ટ થશે શરુ!

પ્રોજેક્ટને સરકારી મંજૂરી મળી

Cabinet Committee on Economic Affairs (CCEA) એ NHPC ના 1720 MW ક્ષમતાવાળા કમલા હાઇડ્રો ઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટને અરુણાચલ પ્રદેશમાં મંજૂરી આપી દીધી છે. આ પ્રોજેક્ટ માટે કુલ ₹26,069.50 કરોડ ના રોકાણને લીલી ઝંડી મળી છે. અંદાજે, આ પ્રોજેક્ટ વાર્ષિક 6870 Million Units (MUs) વીજળી ઉત્પન્ન કરશે.

આ પ્રોજેક્ટ NHPC અને અરુણાચલ પ્રદેશ સરકાર વચ્ચે જોઈન્ટ વેન્ચર (Joint Venture) તરીકે વિકસાવવામાં આવશે. કેન્દ્ર સરકાર આ પ્રોજેક્ટ માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડશે, જેમાં પૂર નિયંત્રણ (flood moderation) માટે ₹4,743.98 કરોડ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (infrastructure) માટે ₹1,340 કરોડ અને રાજ્યના ઇક્વિટી (equity) માટે ₹750 કરોડ ની સેન્ટ્રલ ફાઇનાન્સિયલ આસિસ્ટન્સ (Central Financial Assistance) નો સમાવેશ થાય છે.

ઊર્જા સુરક્ષા અને વિકાસ માટે મહત્વ

આ મંજૂરી NHPC માટે તેના રિન્યુએબલ એનર્જી (Renewable Energy) ક્ષમતાના વિસ્તરણ અને અરુણાચલ પ્રદેશ જેવા હાઇડ્રોપાવરની દ્રષ્ટિએ સમૃદ્ધ પ્રદેશમાં તેની સ્થિતિ મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. આ પ્રોજેક્ટ ભારતના ઊર્જા સુરક્ષા (Energy Security) માં યોગદાન આપશે અને સ્થાનિક આર્થિક વિકાસને વેગ આપશે.

મોટા હાઇડ્રો પ્રોજેક્ટ્સમાં NHPC નો અનુભવ

ભારતના અગ્રણી હાઇડ્રોપાવર ઉત્પાદક તરીકે, NHPC ને અરુણાચલ પ્રદેશમાં મોટા પ્રોજેક્ટ્સ ચલાવવાનો બહોળો અનુભવ છે. જોકે, ભૂતકાળમાં સુબનસિરી લોઅર HEP (Subansiri Lower HEP) જેવા પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ અને ખર્ચમાં વધારો જોવા મળ્યો હતો.

મંજૂરીની અસર

• NHPC ની ભવિષ્યની વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં 1720 MW નો વધારો થશે.
• આ મંજૂરી નોંધપાત્ર મૂડી ખર્ચ (capital spending) નો સંકેત આપે છે, જે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધારી શકે છે.
• આ પ્રોજેક્ટ અરુણાચલ પ્રદેશમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસને વેગ આપશે.
• એકવાર કાર્યરત થયા પછી, આ પ્રોજેક્ટ શેરધારકો (shareholders) માટે લાંબા ગાળાની આવકનો સ્ત્રોત પૂરો પાડવાની અપેક્ષા છે.

સંભવિત પડકારો અને જોખમો

• અરુણાચલ પ્રદેશ સરકાર સાથેની જોઈન્ટ વેન્ચર રચના નિર્ણય લેવામાં અને અમલીકરણમાં જટિલતાઓ ઊભી કરી શકે છે.
• કેન્દ્ર સરકારના ભંડોળ પર નિર્ભરતા પ્રોજેક્ટના નાણાકીય સમર્થનમાં વિલંબ અથવા ગોઠવણો તરફ દોરી શકે છે.
• આ મોટા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ માટે 96 મહિના (8 વર્ષ) નો સમયગાળો સૂચવે છે, જેમાં ખર્ચમાં વધારો અને સમયપત્રકમાં વિલંબ જેવા જોખમો રહેલા છે, જે ભૂતકાળના સમાન પ્રોજેક્ટ્સમાં સામાન્ય છે.

પાવર સેક્ટર લેન્ડસ્કેપમાં NHPC

NHPC મુખ્યત્વે હાઇડ્રોપાવર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેની સરખામણીમાં, NTPC Ltd થર્મલ, હાઇડ્રો અને રિન્યુએબલ્સ (renewables) ના વૈવિધ્યસભર પોર્ટફોલિયો સાથે ભારતનું સૌથી મોટું પાવર ઉત્પાદક છે, સાથે સાથે તેની હાઇડ્રો ક્ષમતામાં પણ વધારો કરી રહ્યું છે. SJVN Ltd, બીજી જાહેર ક્ષેત્રની કંપની, મોટા હિમાલયન હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ વિકસાવવામાં પણ સક્રિય છે.

મુખ્ય નાણાકીય અને ક્ષમતા ડેટા

માર્ચ 2023 ના અંત સુધીમાં, NHPC ની કુલ ઇન્સ્ટોલ્ડ ક્ષમતા (installed capacity) આશરે 7,090 MW હતી, જે મુખ્યત્વે હાઇડ્રો સ્ત્રોતોમાંથી આવે છે.

કંપનીનો ડેટ-ટુ-ઇક્વિટી રેશિયો (debt-to-equity ratio) લગભગ 1.25 હતો, જે નવા પ્રોજેક્ટ્સ માટે લીવરેજ્ડ (leveraged) પરંતુ મેનેજેબલ (manageable) નાણાકીય માળખાનો સંકેત આપે છે.

પ્રોજેક્ટ માટે આગામી પગલાં

• અરુણાચલ પ્રદેશ સરકાર સાથે જોઈન્ટ વેન્ચર કરારને અંતિમ ઓપ આપવો.
• તમામ જરૂરી પર્યાવરણીય અને નિયમનકારી મંજૂરીઓ મેળવવી.
• સિવિલ વર્ક્સ (civil works) અને બાંધકામ શરૂ કરવું.
• જમીન સંપાદન (land acquisition) અને સાઇટની તૈયારી પર દેખરેખ રાખવી.
• પ્રોજેક્ટના સમયપત્રક અને બજેટના પાલન પર નજર રાખવી.